Wetenschap
kort
Opvallend wetenschappelijk en technologisch nieuws
- 18-08-2000
Het
sexleven van panda’s en octopussen, de gevaren van xenotransplantatie,
het caffeïnecomplot van de frisdrankindustrie en de toenemende aanwezigheid
van vrouwen op het net. Wetenschappelijke faits divers van de afgelopen
dagen.
Er
werd vermoed dat het libido van de reuzenpanda eerder aan de
lage kant is. Per keer kan de panda namelijk maar 10 à 20 seconden
paren. Panda-geboortes in gevangenschap zijn altijd een uitzonderlijke
gebeurtenis geweest en hoewel al diverse kweekprogramma’s werden opgezet
zijn die nooit erg succesvol gebleken. Tot plots bekend werd gemaakt
dat in het Wolong Breeding Center in de Chinese provincie Sichuan
zes panda’s het levenslicht zagen. Was het misschien Viagra, dat een
tijdlang door het eten van de kuise dieren werd gemengd, dat het sexleven
van het WWF-icoon een boost van jewelste had gegeven? Volgens Ronald
Swaisgood hadden de dieren iets anders nodig, namelijk speelgoed.
De gedragsbioloog had vastgesteld dat een groot aantal van de mannelijke
panda’s het typische repetitieve gedrag vertonen dat terug te vinden
is bij heel wat dieren in gevangenschap en dat er op wijst dat de
psychologische toestand van de dieren niet al te best is. Het spreekwoord
‘It’s all in the mind’ indachtig besloot hij de panda’s te trakteren
op speeltjes, overigens niet van het pikante soort. Hoewel niet echt
bewezen kon worden dat de panda-mannetjes hierom wat meer interesse
in de andere sexe gingen vertonen nam het repetitieve gedrag toch
met 2/3 af. Bovendien gingen 4 van de 6 mannelijke panda’s en 8 van
de 9 vrouwtjes er het afgelopen jaar stevig tegenaan. Nog nooit hadden
panda’s zo enthousiast het liefdesspel beoefend. Geboeid door pandasex?
Beproef uw geluk met de
San Diego Panda Webcam . De
San Diego Zoo herbergt ook een kweekprogramma.
Aan de universiteit van California bekeek men het andere uiterste
van dierlijke lust, met name bij de blauw-geringde octopus,
een kleine variëteit die vooral aan de kusten van Australië voorkomt.
De mannelijke diertjes blijken niet bijzonder kieskeurig, maar proberen
met elke soortgenoot te paren die ze tegenkomen, ongeacht het geslacht.
Wel duurt een ontmoeting tussen twee mannelijke octopussen minder
lang en komt er geen sperma vrij. Aangezien het diertje bijzonder
giftig is, verdient het de aanbeveling in Australische wateren geen
octopus-imitaties ten beste te geven. Meer informatie is
hier te vinden.
Australië herbergt ook nog andere dieren met bijzondere eigenschappen.
De Fitzroy rivierschildpad bijvoorbeeld kan bijzonder lang
onder water blijven. Craig Franklin van de universiteit van Queensland
in Brisbane ontdekte hoe dat mogelijk was. Deze schildpad heeft namelijk
geleerd te ademen door haar achterste. Het dier pompt water door de
cloaca, waar een netwerk van bloedvaten zuurstof opneemt. Zo kan de
schildpad meer dan drie dagen onder water blijven. Het is overigens
streng verboden deze schildpadden bonen of uien te voederen. Meer
exotische schildpadden vindt u
hier .
Een Japanees laboratorium met de verschrikkelijke naam National Institute
of Animal Industry heeft een gekloond varken op de wereld gezet.
Het biggetje kreeg de naam Xena mee, niet omdat het zou figureren
in een idiote serie maar om het wetenschappelijke veld waar deze verwezenlijking
een bijdrage wil leveren te benadrukken, met name de xenotransplantatie.
Veel wetenschappers hebben hierop immers hun hoop gesteld om het chronische
tekort aan donor-organen op te lossen. Weefsel en organen, in het
bijzonder de lever, van varkens zouden voor deze procedure het meest
in aanmerking komen, en door kloon-technieken zou men bestaande problemen
als afstotingsverschijnselen willen oplossen.
Ondertussen rijst wel meer twijfel over de veiligheid van xenotranplantatie.
Het tijdschrift Nature brengt deze week verslag uit van een experiment
waarbij muizen een retrovirus dat alleen bij varkens voorkomt kregen
toegediend. Daaruit bleek dat de muizen besmet raakten: het virus
bleef in leven en verspreidde zich in het weefsel van de muizen. Hoewel
de proefdieren geen ziekteverschijnselen vertoonden, illustreert dit
de gevaren die bij xenotransplantatie steeds om de hoek loeren. Nature
wil het debat stimuleren met de
electronische voorpublicatie van enkele artikels omtrent het
onderwerp.
In Groot-Brittannië heeft een adviescommissie geleid door Liam Donaldson
zich uitgesproken over het klonen van menselijk materiaal.
Omdat één en ander al was uitgelekt kwam het positieve advies niet
meteen als een verrassing, en lijkt Groot-Brittannië het eerste land
te worden waar het klonen van menselijk materiaal toegelaten zal worden.
Dat betekent natuurlijk niet dat voortaan enkel kleine Diana’s of,
God beware ons, Hugh Grants geboren zullen worden. De commissie stelt
enkele strenge controlemaatregelen voor om dit te vermijden. Toch
wegen de mogelijke voordelen volgens hen niet op tegen de ethische
bezwaren.
Het therapeutishe klonen zou vooral gebruik willen maken van embryonale
stamcellen, cellen die zich kunnen ontwikkelen tot zowat elke soort
menselijk weefsel, inclusief bloed, zenuwen en bot. Als deze cellen
in het laboratorium gestimuleerd kunnen worden om te ontwikkelen in
een vooraf gekozen weefseltype dan ligt de weg wijd open om voorlopig
nog ongeneeslijke ziektes als Parkinson en Alzheimer te behandelen.
Door gebruik te maken van kloon-technieken zouden dan afstotingsproblemen
tot een minimum herleid worden. Wat de Engelsen tijdens Euro 2000
in België lieten zien doet echter vermoeden dat het grootste probleem
wel eens zou kunnen zijn het weefsel te overtuigen zijn gastheer niet
af te stoten.
Het Britse weekblad Science meldt dat de hersenzones die corresponderen
met de zintuigen niet zo geïsoleerd zijn als werd gedacht. Eerder
al werden delen van de hersenen ontdekt die twee zintuigelijke signalen
gelijktijdig kunnen ‘behandelen’ maar van een verbinding tussen verschillende
gebieden die slechts een soort van signaal interpreteren was nog niets
bekend. Onderzoek heeft nu uitgewezen dat de tastzin verbonden is
met het zicht. Een voorwerp aanraken terwijl men het bekijkt zorgt
ervoor dat de perceptie van het object met een grotere aandacht gebeurt.
Op die manier zou wat orde geschept kunnen worden in de complexe en
grote hoeveelheid signalen waarmee het brein wordt gebombardeerd.
Als u ondertussen de weg bent kwijt geraakt in een stoffige bovenkamer
dan kan the
Whole Brain Atlas geraadpleegd worden.
Niet alleen in ons hoofd blijkt het drukker dan verwacht, ook rond
de aarde cirkelen weer enkele nieuwe satellieten. De 131ste Arianeraket
werd donderdag succesvol gelanceerd vanop de basis in Frans Guyana.
Het was al van april geleden dat er nog eens een Arianeraket de lucht
in ging, voornamelijk omdat de satelliet-producenten er niet in slaagden
hun vracht op tijd af te leveren. Dat lukte Brazilië blijkbaar wel.
Brasilsat, een telecommunicatie satelliet, werd 21 minuten na de lancering
succesvol in een baan rond de aarde gebracht. Hebt u nog iets dat
dringend de ruimte in moet? Contacteer gerust
Arianespace .
Ook in de VS lanceerde men een satelliet, dit keer door middel van
een Titan-raket. Aan boord was een hoogst geheime satelliet, besteld
door de National Reconnaissance Office. Nieuwsdiensten vermoeden dat
het om een spionagesatelliet gaat, een vaststelling van het type ‘McDonalds
heeft een nieuwe product, vermoedelijk gaat het om een bepaald type
hamburger’.
Nadat werd vastgesteld dat de tabaksindustrie een complot heeft gesmeed
om de chocolade etende medemens door middel van de bekende ‘kindersigaretten’
aan het roken te krijgen, heeft nu ook de frisdrankindustrie
het verwijt gekregen over een verborgen agenda te beschikken. Onderzoek
bij een kleine groep consumenten leerde dat deze het verschil tussen
caffeïnehoudende en caffeïnevrije dranken niet konden proeven, wat
het klassieke argument dat de stof wordt toegevoegd voor de smaak
enigzins ongeloofwaardig maakt. In het proceszieke Amerika worden
de juridische messen ongetwijfeld al geslepen maar de overkoepelende
organisatie van frisdrankproducenten heeft een stevig argument in
handen: het is volgens hen een slecht onderzoek. De caffeïne-concentratie
van de populairste drankjes vindt u
hier .
Tot slot geven wij u nog graag mee dat de kans dat u een vrouw
bent zienderogen stijgt. Het aantal vrouwen dat het internet bewandelt
stijgt immers met een groter percentage dan de toename van het internet-gebruik
in het algemeen. In de VS heeft het vrouwelijke contingent surfers
het mannelijke deel zelfs al voorbij gestoken. De totale internetpopulatie
zou daar 50,4% vrouwen bevatten. De bescheiden vrouwengilde
Phenomenal Women of the Web toont alvast de toekomst van het
net na de machtsgreep van het zogenaamde zwakke geslacht. Overigens
mag het ook duidelijk zijn dat heel wat internet-commentatoren nog
steeds mannen zijn. Over het algemeen werd het enthousiasme van de
vrouwen voor de informatiesnelweg immers uitgelegd als de ontdekking
van een ‘Über-telefoon’ of een ‘Über-shopkanaal’. Zolang er maar geen
‘Über-Jo-met-de-banjo’ opduikt blijft de schade echter nog beperkt.
(DdV)
©
David de Vaal
