Ook
de Ig-Nobelprijzen zijn bekend
Voor al wat niet hoeft of niet kan herhaald worden
- 13-10-2000
Naast
de verkiezingen trokken vooral de Nobelprijzen deze week de aandacht.
Men zou bijna uit het oog verliezen dat deze maand ook de jaarlijkse
Ig-Nobelprijzen werden uitgerijkt. Ingericht door het ‘Annals of Improbable
Research’ of Annalen van onwaarschijnlijk onderzoek’ wordt hiermee
onderzoek dat niet hoeft of niet kan herhaald worden in de kijker
geplaatst.
De
Ig-Nobelprijzen (IgN) worden sinds 1991 jaarlijks uitgereikt. Het
enige criterium dat wordt gehanteerd is of een bepaald onderzoek kan
herhaald worden of dat daar enige behoefte toe bestaat. Is dat niet
het geval, dan komt men in aanmerking voor een IgN. En hoewel een
blik op de laureatenlijst zou kunnen doen vermoeden dat hier met het
wetenschappelijke bedrijf gespot wordt, is dat volgens de organisatoren
absoluut niet het geval.
Het is vooral de onwaarschijnlijkheid die in de verf wordt gezet.
Bovendien hoeft een IgN geen stigma te betekenen: de winnaars nemen
over het algemeen hun prijs maar al te graag in ontvangst. Er wordt
overigens altijd toestemming gevraagd om een bepaalde kandidaat tot
winnaar uit te roepen. Wanneer vermoed wordt dat aan bepaalde loopbanen
schade berokkend zou kunnen worden, kiest men voor een andere, evenwaardige
genomineerde. Dat dat tot nu toe nog maar zes keer gebeurde, spreekt
boekdelen. Ook een IgN betekent aandacht en een bepaalde vorm van
roem. De prijzen worden bovendien uitgereikt door echte Nobelprijs-winnaars
en een hoogtepunt op elke ceremonie is de wedstrijd ‘Win een afspraakje
met een Nobelprijs-winnaar’. Nog een waarschuwing voor we de winnaars
presenteren: dit is allemaal echt.
Editie
2000
De IgN literatuur ging dit jaar naar Jashumeen, ook bekend
als Ellen Greve, die ook in een keure van vrouwenbladen is verschenen.
Zij is de ’first lady’ van het ‘Breatharianism’ en verkondigt in haar
boek ‘Living in Light’ dat het belang van voedsel schromelijk overschat
wordt. Licht en lucht, meer heeft een mens niet nodig, aldus deze
verlichte geest, die overigens ook graag vertelt hoe ze haar DNA heeft
weten uitbreiden van 2 naar maar liefst 12 strengen.
De biologieprijs ging naar Richard Wassersug, die een culinaire
studie maakte over de smaakverschillen van Costa Ricaanse kikkervisjes
tijdens het droge seizoen. De Nederlander Andre Geim en de Brit Sir
Michael Berry betraden een gerelateerd onderzoeksgebied en wonnen
de IgN Fysica voor hun succesvolle pogingen een kikker en -
heel wat indrukwekkender - een sumo-worstelaar te laten leviteren
door gebruik te maken van krachtige magneten. Nederland was overigens
sterk vertegenwoordigd in deze editie. Pek van Andel en collega’s
sleepten de geneeskunde-trofee in de wacht door hun verhelderende
rapport over het gebruik van ‘Magnetic Resonance Imaging’ voor een
analyse van de vrouwelijke en mannelijke geslachtsorganen tijdens
de coďtus en tijdens momenten van vrouwelijke opgewondenheid.
Donatella Marazatti en collega’s werden beloond voor hun ontdekking
dat de romantische liefde, biochemisch gezien, ongeveer hetzelfde
is als een obsessieve-dwangmatige stoornis en sleepten daarmee de
IgN scheikunde in de wacht. In de economie is doorgaans
weinig plaats voor romantische overpeinzingen, maar als huwelijksconsulent
kent Sun Myung Moon zijn gelijke niet. Hij wordt beloond voor zijn
verantwoordelijkheid voor de ‘ de efficiëntie en gestage groei’ van
de massahuwelijken-sector.
De IgN psychologie ging dit jaar naar David Dunning en Justin
Kreuger, die in een studie aantoonden dat mensen die onbekwaam zijn
zonder dat zelf te weten zichzelf vaak overschatten bij het invullen
van zelfbeoordelingstesten. Jonathan Wyatt haalden met twee Schotse
collega’s de prijs voor volksgezondheid binnen met een alarmerend
rapport over de ineenstorting van het toilettenbestand in Glasgow
en Chris Niswander won de IgN computerwetenschappen voor Pawsense,
een programma dat kan detecteren of er een kat over het toetsenbord
loopt.
De IgN voor de vrede tenslotte, gaat dit jaar terecht naar
de Britse Marine, waar scherpe munitie niet langer tot de standaarduitrusting
behoort, maar waar mariniers nu luid ‘Bang!’ roepen bij elke fictieve
inslag.
Illustere
voorgangers
De Britse mariniers verkeren in elk geval in goed gezelschap. In 1996
kreeg Jacques Chirac de vredesprijs, voor zijn hoogst originele herdenking
van de vijftigste verjaardag van het atoombombardement op Hiroshima
met de kernproeven in de Stille Oceaan. In 1999 gingen twee Zuid-Afrikanen
aan de haal met deze IgN, voor de uitvinding van een autoalarm waarin
een inventieve combinatie van een detectiecircuit en een vlammenwerper
werd geďntroduceerd.
Ook in de geneeskunde werd de afgelopen jaren een opvallende vooruitgang
geboekt. In 1992 kwamen Kanda en een aantal Japanse collega’s tot
het besluit dat mensen die denken met zweetvoeten vervloekt te zijn
doorgaans ook zweetvoeten hebben, terwijl mensen die denken geen pediatrische
overlast te veroorzaken dat meestal ook niet doen. Maar veel stelt
dat niet meer voor in vergelijking met de laureaten van 1995, Marcia
Buebel en collega’s, die een diepgaande studie maakten over de effecten
van het gedwongen ademen door een neusgat. Maatschappelijk relevant
werk werd dan weer verricht door Arvid Vatle, die in 1999 werd beloond
voor zijn studie over het soort containers dat door patiënten werd
gekozen om in te urineren. En in het gerelateerde veld van de volksgezondheid
wisten in 1996 vooral Ellen Kleist en Harald Moi te imponeren door
de besmettelijkheid van gonorroe bij het gebruik van opblaaspoppen
na te gaan. Ook in 1999 werd een nuttige bijdrage aan de wereldgezondheid
geleverd toen het echtpaar Blonsky eindelijk een manier had gevonden
om vrouwen te helpen bij het bevallen. Hun uitvinding, een tafel waarop
de vrouw wordt vastgebonden, waarna de tafel met grote snelheid wordt
rondgedraaid, maakt op een revolutionaire manier gebruik van centrifugale
krachten en de patentaanvraag werd dan ook terecht goedgekeurd.
Tenslotte zetten we ook nog graag een landgenoot in de bloemetjes,
die in 1999 de IgN fysica naar België wist te halen. Professor Jean-Marc
Van Den Broeck leverde een bijdrage aan het welzijn van de theedrinkende
medemens door te berekenen hoe een tuit op een theepot geconstrueerd
moet worden zodat deze niet zal lekken. Een jaar te laat, maar desalniettemin
onze gelukwensen! (DdV)
Related
links:
Annalen
van onwaarschijnlijk onderzoek
©
David de Vaal
