Beschikt
iedere baby over absoluut gehoor?
Absoluut gehoor speelt mogelijk rol in taalverwerving
- 20-02-2001
Men
dacht lang dat alleen muzikale genieën als Mozart, Beethoven of Frank
Sinatra over een absoluut of perfect gehoor beschikten, maar de laatste
jaren groeide het bewijsmateriaal dat deze eigenschap vaker voorkomt
dan werd vermoed. Recent onderzoek lijkt er nu op te wijzen dat iedereen
met perfect gehoor geboren wordt en dat dit een rol speelt in het
verwerven van de moedertaal.
Absoluut
gehoor is een wat gebrekkige vertaling van het Engelse ‘absolute
pitch’, waarbij pitch staat voor de psychologische perceptie van een
toon of muzieknoot. Personen die over een absoluut gehoor beschikken,
kunnen een bepaalde toon precies herkennen, zonder eerst een muzieknoot
als referentie nodig te hebben. Het merendeel van de mensen, ook onder
musici, beschikt echter over een relatief gehoor en hebben die referentietoon
wel nodig om een bepaalde muzieknoot te identificeren. Zij herkennen
immers niet de toon op zich, maar baseren zich op het onderscheid
tussen verschillende tonen om deze taak uit te voeren. Vandaar dat
men vaak een pianotoets aanslaat voor een zangeres een aria te laten
aanvatten.
Absoluut gehoor geniet al jarenlang een bijzondere aandacht in de
psychologie en was al het onderwerp van heftige debatten. Zoals wel
vaker het geval is, slaagt ook in dit verband de vraag of het om een
aangeboren of aangeleerd kenmerk gaat erin de gemoederen te verhitten,
en ook de mate waarin absoluut gehoor voorkomt was al onderwerp van
menige wetenschappelijke discussie.
De afgelopen jaren werd steeds duidelijker dat absoluut gehoor een
minder uitzonderlijke eigenschap was dan lang werd gedacht en dat
het heus niet alleen muzikale supertalenten zijn die erover beschikken.
Zo stelde de psycholoog Diana Deutsch vast dat sprekers van tonale
talen - talen waarbij een toonverschil een verschil in betekenis oplevert
en die door 1/3 van de wereldbevolking worden gesproken - bijna algemeen
over een absoluut gehoor beschikken. Volgens Deutsch ontwikkelen sprekers
van tonale talen een absoluut gehoor doordat zij al van jongsaf aan
met het belang van toonherkenning geconfronteerd worden. Bij sprekers
van niet-tonale talen is het vermogen tonen te herkennen minder belangrijk,
waardoor zich hier geen absoluut gehoor ontwikkeld. Tenzij al vroeg
met een muzikale opleiding wordt begonnen.
Jenny Saffran, hoofd van het Infant
Learning Laboratory aan de Universiteit
van Wisconsin, heeft echter pas een onderzoek besloten dat erop
wijst dat iedereen met een absoluut gehoor wordt geboren, maar dat
men deze eigenschap al snel verliest omdat een dergelijk verfijnd
gehoor weinig nut heeft. Een kwestie van 'gebruik het, of verlies
het' dus.
Saffran testte een aantal 8 maanden oude baby’s en volwassenen door
ze lange reeksen muzieknoten te laten horen. Als in deze reeksen subtiele
wijzigingen werden aangebracht, sloegen volwassenen er niet in deze
te herkennen. De baby’s konden dat echter wel, wat werd ontdekt door
wat de onderzoekers de ‘standaard impuls in kinderen’ noemen, te bekijken.
Die gaat er van uit dat kleine kinderen gefascineerd zijn door wat
nieuw is, maar al snel verveeld raken door bv. steeds hetzelfde deuntje.
Door kleine wijzigingen aan te brengen in de tonenreeks die de baby’s
al enkele keren hadden beluisterd - en die dus niet langer hun volle
aandacht kregen - sloegen de onderzoekers erin de baby weer bij de
les te brengen, én aan te tonen dat zij de verschillen wel degelijk
opmerken.
Volgens Saffran toont dit aan dat absoluut gehoor een aangeboren eigenschap
is, en bovendien één die iedereen meekrijgt. Zij is er dan ook van
overtuigd dat dit een belangrijke rol speelt in de kennisverwerving
van baby’s, in het bijzonder bij het aanleren van de moedertaal, waarbij
het geen belang heeft of deze taal tonaal of niet is. In eerdere studies
had de professor al aangetoond dat zuigelingen door een ‘statistisch
leerproces’ een taal verwerven, waarmee ze bedoelt dat zij een taal
leren door vaste geluidspatronen te leren herkennen. Pas later zouden
andere manieren worden gebruikt om woorden te rangschikken.
Volgens Saffran is een absoluut gehoor dan ook een van de aangeboren
kenmerken die baby's helpen snel een taal te leren, een manier die
bovendien ook nuttig is voor andere leerprocessen. Een onderzoek dat
pas aan de John Hopkins University
werd gevoerd, wijst in dezelfde richting. Daar kwamen onderzoekers
immers tot de vaststelling dat taalverwerving bij baby’s in grotere
mate gebaseerd is op eenvoudige woordpatronen dan eerder werd vermoed.
(DdV)
Related links:
Muziek
en het brein
Infant
Learning Laboratory
©
David de Vaal
