Steak
werd Neanderthaler fataal, vis redde de moderne mens
Chemische analyse van beenderen toont dieet -
23-05-2001
Met
vereende krachten hebben medewerkers van vier universiteiten de chemische
structuur van overblijfselen van 5 neanderthalers en 9 moderne mensen
onderzocht om na te gaan wat beide mensensoorten aten. De conclusie:
de moderne mens heeft standgehouden dankzij een gevarieerder dieet
dan de Neanderthaler, die het bij vlees hield.
De
Britse universiteiten van
Bradford en Oxford, en de Amerikaanse
Washington universiteit in St.
Louis en de universiteit van Arizona
hebben de handen in elkaar geslagen in een poging erachter te komen
wat de prehistorische mens zoal at.
Doorgaans wordt deze vraag onderzocht door de archeologische vondsten
te bestuderen, zoals werktuigen - die sporen dragen van het voedsel
dat ermee bewerkt werd - en etensresten die in de kampplaatsen werden
achtergelaten. Deze keer gebruikten de vorsers een andere onderzoeksmethode,
waarmee de chemische eigenaardigheden van de resten van prehistorische
hominiden werden bekeken. Door de hoeveelheden koolstof-13 en stikstof-15
die in de beenderen werden aangetroffen in kaart te brengen, kan worden
afgeleid wat 20 tot 30.000 jaar geleden op tafel verscheen.
De resten waarover de wetenschappers beschikten, zijn afkomstig uit
Tsjechië, het Verenigd Koninkrijk en Rusland. De periode waaruit de
beenderen stammen markeert het einde van de Neanderthaler
- die al meer dan 100.000 jaar in deze gebieden rondstruinde
- en het begin van de heerschappij van de moderne mens over de wereld.
Gedurende 10.000 jaar deelden zij dezelfde leefomgeving, en precies
daarom is het interessant na te gaan of er culinaire verschillen bestonden
tussen de groepen.
Die blijken er inderdaad te zijn. De Neanderthalers legden een uitgesproken
voorliefde aan de dag voor vlees van grote prooidieren, zoals rendieren
en de occasionele mammoet.
Anatomisch moderne mensen gebruikten maaltijden die wat meer aansloten
bij de vier voedselgroepen, namen ook genoegen met kleinere dieren
en haalden de helft van hun proteïne uit vis, zeevruchten en gevogelte.
Volgens Michael Richards, de archeoloog uit Bradford die het project
leidde, hadden de verschillende voedselpatronen ook gevolgen voor
de manier waarop beide soorten zich ontwikkelden. De anatomisch moderne
mens verspreidde zich over de hele aarde, terwijl de Neanderthalers
in aantal afnamen om uiteindelijk uit te sterven. Een voor de hand
liggende reden is dat een gevarieerder menu minder problemen oplevert
om aan voedsel te komen als het even wat minder gaat. Met de komst
van de moderne mens, moest de Neanderthaler zijn voedselbronnen plots
delen met een technisch vaardiger tegenstander, en het lijkt erop
dat zij daarbij regelmatig aan het kortste eind trokken.
Sommige onderzoekers beweren zelfs dat er nog meer aan de hand is,
en dat het visdieet van de moderne mens er zelfs in bepaalde mate
heeft bijgedragen aan de spectaculaire ontwikkeling van de hersenen
die onze soort kenmerkt. Vis bevat immers hogere doses DHA,
een vettig zuur dat een belangrijke rol speelt in de ontwikkeling
van de hersenen en het oog.
Dat is uiteraard een wat enthousiaste conclusie, maar de intellectuele
capaciteiten van de moderne mens en zijn minder ontwikkelde verwant
spelen wel degelijk een rol in de verschillende voedingsgewoonten.
De anatomisch
moderne mens was heel wat handiger en kon kleine prooidieren
en vis makkelijker vangen. Bovendien was het tijdperk waarin de soorten
hetzelfde territorium bewoonden een barre tijd, waarin gletsjers Scandinavië
bedekten en zich soms tot op de Britse eilanden uitstrekten. Het was
dus zaak voldoende gewicht te winnen en te houden, iets waar de Neanderthaler
omwille van zijn eenzijdige voedselpatroon niet in zou zijn geslaagd.
Hoewel ook het verdwijnen van de Neanderthaler waarschijnlijk diverse
redenen heeft, zijn Richards en zijn team ervan overtuigd dat zij
de belangrijkste oorzaak hebben blootgelegd. Al voegen zij er wel
aan toe dat niet iedereen voor hun idee gewonnen is, en dat andere
paleontologen ervan overtuigd zijn dat de Neanderthaler zich met de
moderne mens heeft vermengd. Dat zou betekenen dat de Neanderthaler
niet uitgestorven is, maar is opgegaan in de moderne mens. Neanderthal-genen
zouden dan nog steeds terug te vinden zijn in de hedendaagse mens.
Maar maakt u zich voorlopig niet al te veel zorgen, want deze ideeën
worden nog steeds betwist door een merendeel van de specialisten.
(DdV)
Aansluitende artikels:
Nieuw
bewijsmateriaal voor Out-of-Africa hypothese - 11-05-2001
Waarom
verdween de mammoet? - 02-03-2001
DNA
van Australisch fossiel legt bom onder Out-of-Africa-hypothese - 10-01-2001
Related links:
Het
leven van de Neanderthaler
Neanderthalers
en de moderne mens
©
David de Vaal
