Baby's
gevoeliger voor hersenbeschadiging dan gedacht
Nieuwe
studie toont gevaar van 'licht door elkaar schudden' - 14-06-2001
Het
wetenschappelijke tijdschrift New Scientist bericht vandaag
over een Britse studie, waarin men tot de conclusie komt dat zelfs
zachtjes ‘schudden’ ernstige hersenschade en het overlijden van zuigelingen
kan veroorzaken. Juristen vrezen dat dit onderzoek het bijzonder moeilijk
zal maken om deze vorm van kindermishandeling te vervolgen.
Zachtheid
is geboden
Tot voor kort werd aangenomen dat hersenschade bij pasgeborenen enkel
veroorzaakt kon worden door het kindje relatief heftig en langdurig
door elkaar te schudden. De gevolgen zijn bijzonder zwaar: verlammingen,
mentale achterstelling, spraak- en leerstoornissen, gehoorbeschadiging,
hersen- en oogbloedingen en in sommige gevallen zelfs het overlijden
van de pasgeborenen zijn mogelijke gevolgen van wat bekend staat als
het ‘Shaken baby
syndrome’. Dit ziektebeeld heeft echter vele namen, en staat ook
bekend als ‘abusive head trauma’, ‘shaken brain trauma’ en ‘whiplash
shaken infant syndrome’.
Het onderzoek, dat exclusief in het populair-wetenschappelijke tijdschrift
New Scientist werd
voorgesteld, werd geleid door Jennian Geddes, een neuropatholoog en
verbonden aan het Royal London Hospital. In het volgende nummer van
het neurologische vakblad ‘Brain’
zal het onderzoek in detail worden gepubliceerd.
Volgens de auteurs zijn hun conclusies gebaseerd op het meest uitgebreide
en grondige onderzoek naar de hersenschade van borelingen die in verdachte
omstandigheden om het leven kwamen, dat ooit is gevoerd.
De oorzaken van het syndroom leken duidelijk: door een baby heftig
door elkaar te schudden worden de hersenen tegen de schedel gedrukt,
waardoor een typische vorm van hersenbeschadiging ontstaat, die bekendstaat
als een diffuse
axonale kwetsuur. Een direct trauma dus, wat ook impliceert dat
het enige kracht vraagt om deze kwesturen te veroorzaken.
Geddes onderzocht de hersenen van 53 kinderen, waarvan 16 ouder waren
dan één jaar. Slechts 2 van de overige 37 zuigelingen vertoonden de
typische wonden die met het ‘shaken baby’-syndroom worden geassocieerd.
Geddes moest vaststellen dat 75% van de overige kinderen gestorven
waren door zuurstofgebrek. Dankzij nieuwe methoden om de hersenschade
te onderzoeken, kwamen de onderzoekers een nieuw type kwetsuur op
het spoor, die eveneens kan worden veroorzaakt door een baby door
elkaar te schudden. Omdat het hoofd van een pasgeborene groot is in
vergelijking met het lichaam, en de nekspieren nog onvoldoende zijn
ontwikkeld, loopt het kind gevaar beschadiging op te lopen aan het
punt waar de hersenen verbonden zijn met het ruggenmerg. Een te brutale
schommelbeweging kan een deel van het ruggenmerg kwetsen dat de ademhaling
regelt. Bij een aantal van de onderzochte zuigelingen bleek de patholoog
inderdaad beschadigingen van zenuwen in de nek te hebben vastgesteld,
maar dat was niet voor ieder kind nagegaan.
Door het zuurstofgebrek zwellen de hersenen op en neemt de druk in
de schedel toe. Hierdoor kan hersenschade ontstaan die grote gelijkenissen
vertoont met een diffuse axonale kwetsuur, al is dat niet altijd het
geval.
Dit onderzoek wijst erop dat niet alleen heftig en langdurig schudden
het ‘shaken baby’-syndroom kan veroorzaken, maar dat de gezondheid
van zuigelingen ook in milde gevallen gevaar loopt. Geddes voegt er
aan toe dat normale omgang met een boreling - zoals paardje-hop -
niet gevaarlijk is, en dat de meeste mensen wel beseffen dat de kracht
die nodig is om de zenuwen van een baby te beschadigen, gevaarlijk
is. Maar, voegt ze er aan toe “er zijn scenario’s te bedenken waarin
het kind onopzettelijk gekwetst wordt”.
Dat maakt ook duidelijk waarom dit onderzoeksrapport deining veroorzaakt
in juridische middens. Al in 1999 werden op een congres rond het syndroom
wetenschappelijke studies aangehaald die erop wijzen dat ook relatief
onschuldig schudden gevaar oplevert voor het welzijn van het kind.
Geddes lijkt echter de eerste te zijn die met harde bewijzen op de
proppen komt én die aanduidt waar deze vorm van kindermishandeling
sporen nalaat. Bewijzen, met andere woorden, die in de rechtbank aangehaald
kunnen worden.
Sinds de au pairs Louise
Sullivan en Louise
Woodward in sterk gemediatiseerde rechtszaken verschenen, is de
aandacht voor het syndroom sterk toegenomen. Vooral de openbare aanklager
in de Woodward-zaak ging heftig te keer, toen hij oordeelde dat het
nuttig zou zijn voor de jury (en het grote publiek) aanschouwelijk
te maken hoe geweldadig Louise moet hebben omgegaan met de baby die
aan haar was toevertrouwd. Dergelijke taferelen zijn met de studie
van Geddes wellicht verleden tijd: nu kan immers worden geargumenteerd
dat ook licht schudden het syndroom kan veroorzaken.
Dat mes snijdt echter langs twee kanten. Juridische specialisten vermoeden
dat deze vorm van kindermishandeling waarschijnlijk enkel in de allerduidelijkste
zaken, waarbij duidelijk aantoonbaar geweld wordt gebruikt, tot veroordelingen
zal leiden. Licht schudden kan immers steeds een ongeluk zijn.
Of dat een goede of slechte evolutie is, zal de tijd moeten uitmaken.
Het is niet ondenkbaar dat een ouder in een bui van onbezonnenheid,
maar zonder kwade intenties, net te ver gaat. Het is maar zeer de
vraag of strafrechterlijke vervolging in deze zaken enig nut heeft.
Preventie en informatieverstrekking, samen met de groeiende aandacht
voor het probleem en de erkenning dat het menselijk is soms het geduld
te verliezen, vormen wellicht een meer vruchtbare evolutie dan de
criminalisering ervan. De Vlaamse vereniging Kind
en Gezin heeft dat alvast begrepen, en begeleidt jonge ouders
in het omgaan met huilbaby’s en andere situaties die frustratie kunnen
oproepen.
(DdV)
Aansluitende artikels:
Zuigelingen
kunnen reeds vroeg woorden onderscheiden - 05-06-2001
Beschikt
iedere baby over absoluut gehoor? - 20-02-2001
Related links:
Het
‘shaken baby syndrome’
De
Louise Woodward-zaak
Louise
Sullivan
Zappybaby,
voor jonge ouders
Kind
en Gezin
©
David de Vaal
