Ontreddering
na mislukken klimaattop
Geen akkoord rond beperking broeikasgassen -
27-11-2000
De
6de klimaatconferentie is een fiasco geworden. De oorzaak? Volgens
Europa zijn de VS niet bereid ook maar enige inspanning te leveren,
de VS verwijten Europa fundamentalisme, het Verenigd Koninkrijk wijst
naar Frankrijk en de ontwikkelingslanden naar het rijke noorden.
De
inzet
De 6de klimaatconferentie was vooraf aangekondigd als de laatste kans om het
Kyoto-protocol van 1997 te redden. Dat akkoord stelt een reductie
van de uitstoot van broeikasgassen voor met 5% ten opzichte van de
uitstoot in 1990. Ondertussen is de totale emissie van de schadelijke
gassen alleen maar gestegen en wacht het Kyoto-protocol nog steeds
op een praktische uitwerking èn op ratificatie door de geïndustrialiseerde
landen. Totnogtoe hebben alleen ontwikkelingslanden het akkoord goedgekeurd.
Wetenschappers en milieuorganisaties zijn het er over eens dat de
maatregelen die in Kyoto werden opgesteld voornamelijk symbolisch
zijn. Om het probleem van de globale opwarming op een geloofwaardige
manier aan te pakken volstaat een reductie van 5% niet, maar worden
percentages voorgesteld van 60-80%, zij het op iets langere termijn.
Ook in Kyoto liep het bijna mis en werd slechts in laatste instantie
een tekst opgesteld waar alle deelnemers hun handtekening onder wilden
zetten. John Prescott, de huidige Britse vice-premier forceerde toen
een doorbraak, misschien omdat hij rechtstreeks met de Amerikaanse
vice-president Al Gore kon onderhandelen. Die was er nu uiteraard
niet bij, want heeft op het thuisfront andere katjes te geselen.
De
conferentie
De inzet was dus hoog, toen het congres in Den Haag van start ging.
Eindelijk kon men tonen dat het de wereld menens was met de aanpak
van globale milieuproblemen. Maar naarmate de tijd verstreek, werd
het steeds duidelijker dat de standpunten van de verschillende machtsblokken
erg ver uit elkaar liggen. Ultieme verzoeningspogingen van Jan Pronk,
de Nederlandse Milieuminister en eerder genoemde John Prescott, liepen
op niets uit, ook al hadden de deelnemers tijdens een laatste marathonsessie
de handen geschud boven een laatste versie van een akkoord. Toen de
zon weer op kwam bleek echter dat vooral de Europese deelnemers niet
akkoord konden gaan met de voorgestelde maatregelen en kon Pronk niet
anders dan de zitting voor gesloten verklaren en voorstellen de gesprekken
in mei 2001 voort te zetten. Of dat ook werkelijk gaat gebeuren is
nog onzeker. Wat zeker zal doorgaan is de 7de klimaatconferentie in
Marokko volgend jaar, maar wat daar zal besproken worden, kan op dit
moment niemand voorspellen.
De
oorzaken
De mislukking van de top zorgde voor ontreddering bij alle partijen,
al was het maar omdat de media het fiasco dik in de verf zetten. Het
argument dat in mei van volgend jaar verder onderhandeld zal worden
en dat men op deze top 48 uur te kort kwam om een akkoord te bereiken
- de onderhandelingen duurden te lang, de amendementen waren talrijk
en de deelnemers moe - klonk wel erg zwak. Vooral de VS kregen het
zwaar te verduren, in het bijzonder delegatieleider Frank Loy, die
een taart in het gezicht kreeg.
Het was dan ook vooral de Amerikaanse weigering om verdere toegevingen
te doen rond de problematiek van de 'emissie-credits' die de onderhandelingen
blokkeerde. De VS, met 4% van de wereldbevolking verantwoordelijk
voor 1/4 tot 1/3 van de globale uitstoot van broeikasgassen en gesteund
door Japan, Australië, Nieuw-Zeeland en Canada, schenen immers vooral
op zoek naar middelen om te voldoen aan de Kyoto-voorschriften zonder
al te veel wijzigingen te moeten doorvoeren. Daarvoor zagen zij twee
middelen geschikt: de 'sinks', voornamelijk bossen en ander groen
die CO2 opnemen, en de handel in emissierechten, waardoor overproducerende
landen het recht op bijkomende uitstoot zouden kunnen kopen van landen
die 'te weinig' broeikasgassen produceren.
Dat wilde vooral Europa de Amerikanen niet toestaan, omdat zij er
zo te zeer in zouden slagen hun plicht te ontlopen. Loy, maar ook
Amerikaanse milieugroeperingen verwijten Europa dan weer een gebrek
aan realiteitszin en beroepen zich op hun bereidheid tot compromis
om zich van alle blaam te zuiveren. Volgens hen vaart Europa op dit
moment een te fundementalistisch-groene koers. Men kan zich natuurlijk
afvragen wat die bereidheid tot compromis precies inhoudt als aanvankelijk
zelfs de manier van ploegen werd ingeroepen als CO2-verminderende
maatregel.
Uiteindelijk werd vooral het cultuurverschil tussen Europa en de VS
duidelijk op deze top. Europa koestert een voorkeur voor van bovenaf
opgelegde en voornamelijk fiscale maatregelen om het opwarmingsprobleem
aan te pakken, de VS zweren uiteraard bij de vrije markt.
Daarnaast worden er ook binnen Europa beschuldigingen uitgewisseld.
John Prescott wijst de Franse Milieuminister Dominique Voynet als
de grote schuldige voor de mislukking aan. Zij was volgens de Brit
te moe om de goede kanten van zijn compromisvoorstel te onderkennen
en keurde het dan maar af. Niets van aan, volgens de Française, Prescott
gaf te veel toe aan de Amerikaanse eisen. Het bevestigt in elk geval
de Duitse observatie dat Europa te zeer in verspreide slagorde op
het strijdtoneel verscheen.
Volgens de Guyaanse vertegenwoordiger hebben alle geïndustrialiseerde
landen schuld aan het debacle: 'zij hebben eenrichtingszakken', waarin
vanalles verdwijnt maar niets uitkomt. Een mooie samenvatting van
het G77-standpunt, de groep van ontwikkelingslanden en China, die
ondertussen overigens al met heel wat meer dan 77 zijn. Zij eisen
verder het recht op economische groei op, een eis waar weinig bezwaren
tegen in te brengen zijn, zeker gezien de opstelling van de geïndustrialiseerde
landen. De OPEC heeft van haar kant steeds financiële genoegdoening
geëist voor het effect van eventuele maatregelen op haar omzet, wat
een gematigde opstelling kan genoemd worden vergeleken met de objectieven
van de Global Climate Coalition, een Amerikaanse lobbygroep van oliemaatschappijen
die doodgewoon tegen uitstootbeperkende maatregelen zijn.
De
toekomst
De vraag die op dit moment op ieders lippen brandt is wat er nu moet
gebeuren. Alles bij het oude laten en hopen op betere resultaten in
de volgende onderhandelingsronden is een eerste optie. Maar men kan
zich de vraag stellen of de nieuwe Amerikaanse president, die, wie
het ook zal worden, met de steun van de olie-industrie het hoogste
ambt heeft veroverd, geneigd zal zijn meer toegevingen te doen. Bovendien
lijkt het erop dat Bush, niet meteen bekend om zijn grote bezorgdheid
om het milieu, het uiteindelijk toch zal halen.
Een tweede scenario is misschien aanlokkelijker en bestaat erin die
vervelende VS aan de kant te schuiven. Het Kyoto-protocol eist een
deelname van minstens 55 landen met een gezamelijke emissie van 55%
van het wereldtotaal om in werking te treden. Dat streefdoel zou bereikt
kunnen worden als Europa, Japan en nog een aantal landen de handen
in elkaar slaan. Op die manier zou de Amerikaanse staat door de publieke
opinie gedwongen kunnen worden om zich alsnog achter het akkoord te
scharen. Her en der wordt al opgeroepen tot een boycot van Amerikaanse
producten, zodat deze denkpiste niet als geheel utopisch moet worden
beschouwd. Op 17 december komen de Europese milieuministers samen
en zal deze optie ongetwijfeld besproken worden.
De Belgische delegatie verkondigt ondertussen de gedachte dat 'geen
akkoord beter is dan een slecht akkoord', een mening die door het
gros van de milieubewegingen wordt gesteund. Daarbij rekent men vooral
op een schokeffect, nu het in steeds ruimere lagen van de bevolking
duidelijk wordt dat het 5 voor 12 is. Als men in rekening brengt dat
het Kyoto-akkoord slechts een aanzet tot een oplossing voor het broeikasprobleem
vormt, schuilt daar ongetwijfeld heel wat waarheid in, ook al wordt
nu een kans gemist eindelijk iets te doen, in plaats van te praten.
Maar zolang men niet bereid is objectieven op korte termijn en van
voornamelijk economische aard op te offeren voor de ontwikkeling van
lange termijn-oplossingen, zal de temperatuur blijven stijgen.
(DdV)
Related links:
Een
eerder artikel over de opwarming van de aarde.
©
David de Vaal
