Rusland
als nucleair stort van de wereld
Doema
keurt wijziging Russische milieuwetgeving goed - 02-01-2001
De
Doema, de Russische kamer van volksvertegenwoordigers, heeft een voorstel
goedgekeurd dat de weg voorbereidt voor de import van nucleair afval.
Dat zou een virtueel bankroet Rusland aardig wat duiten kunnen opleveren,
maar milieubewegingen en de bevolking lijken minder enthousiast.
Begin
december lekte een rapport waaruit bleek dat Minatom, het Russische
Ministerie voor Atoomenergie, plannen maakt om buitenlands kernafval
op te slaan in het stadje Sarov, dichtbij Nizhny Novgorod, de 3de
grootste stad van Rusland. Minatom reageerde bitsig: “Deze beweringen
zijn onwaar en pure desinformatie. Het Ministerie voor Atoomenergie
heeft geen plannen in die richting voor de regio Nizhny Novgorod.”
Dat schijnt te kloppen, want het lijken eerder de stadjes Chelyabinsk
en Krasnoyarsk te zijn die als stortplaats werden gekozen. Dat ligt
enigszins voor de hand, Chelyabinsk is immers het plaatsje in de Oeral
waar zich ook de Mayak-fabriek bevindt, samen met 70% van Ruslands
nucleaire afval. Krasnoyarsk ligt in Siberië, maar is daarom niet
minder gevaarlijk, want ook hier liggen al tonnen nucleair materiaal
opgeslagen, klaar om behandeld te worden in de belangrijkste herwerkingsfabriek
van het land.
Minatom beweert dat het geld dat samen met het afval zal binnenstromen
voornamelijk bedoeld is om de bestaande nucleaire faciliteiten te
verbeteren en uit te breiden - in het bijzonder het Mayak-complex
- en besmet land opnieuw stralingsvrij te maken. Als potentiële klanten
ziet het ministerie o.a. Japan, Zwitserland, Duitsland, Spanje, Zuid-Korea
en China. De geschatte inkomsten bedragen 21 miljard dollar.
Het is echter zeer de vraag of zelfs dit bedrag zal volstaan om deze
doeleinden te bereiken. Rusland lijkt nu al amper in staat het eigen
kernafval veilig te beheren, laat staan de 20.000 ton extra die Minatom
zou willen invoeren. Dat was in elk geval de mening van Derek Taylor,
die de situatie ter plaatse ging bekijken voor de Europese Commissie
en moest vaststellen dat de capaciteit van Mayak nu al overschreden
wordt.
Een rapport van Greenpeace uit 1992 had daar al eerder op gewezen
en toont ook wat het betekent in de buurt van een Russische opslagplaats
van nucleair afval te wonen. 28.000 mensen hebben ‘ernstige’ doses
straling opgelopen, waarvan 8.015 aan de gevolgen daarvan gestorven
zijn. Leukemie zou met maar liefst 78% zijn toegenomen in de streek.
En ook uit andere berichten blijkt dat Mayak misschien toch niet de
uitgelezen plaats is om nucleair afval naar te verschepen. In de buurt
is een meer waarin het equivalent van 20 Tsjernobyls aan radioactief
afval werd gepompt en in 1957 werd bij een explosie 70 tot 80 ton
radioactieve stof de lucht in geblazen. Wie tewerkgesteld werd in
Mayak of in de buurt woont, heeft ondertussen ongeveer evenveel straling
te verteren gekregen als de overlevenden van de atoombommen op Hirosjima
en Nagasaki.
Krasnoyarsk is, samen met het in 1993 ook al door een explosie getroffen
Tomsk, verantwoordelijk voor de aanzienlijke nucleaire vervuiling
van de twee belangrijkste rivieren in Siberië, de Ob en de Yenisei.
Greenpeace en andere ecologische organisaties keuren de plannen van
Minatom af, net als de bevolking. In oktober brachten een tiental
inwoners van Chelyabinsk, naast radioactieve aarde uit hun tuinen
en akkers, 2,5 miljoen handtekeningen naar de Doema, in een poging
een volksraadpleging omtrent de wijziging van de milieuwet af te dwingen.
Gelukkig voor het Russische parlement en Minatom konden zij er 700.000
ongeldige formulieren in ontdekken, want 2 miljoen handtekeningen
volstaan om een referendum mogelijk te maken.
En dus ging de stemming over de wijziging van de milieuwet uit 1992
door. Die wet verbiedt het importeren van nucleair afval uit andere
landen, uitgezonderd die voormalige Oostblokstaten waar al contracten
mee afgesloten werden. Met een overweldigende meerderheid van 319
stemmen voor en 38 stemmen tegen werd het amendement goedgekeurd.
Nu volgen nog twee lezingen in de Doema, waarna het voorstel naar
de Federale Raad, de Russische senaat, verhuist. Maar het lijkt erop
dat de politici grotendeels gewonnen zijn voor het business-plan van
Minatom.
De vraag naar stortplaatsen voor radioactief afval is in elk geval
groot genoeg. Voorlopig zijn Groot-Brittannië en Frankrijk de enige
landen die commerciële herwerkingsfabrieken toelaten, maar nu steeds
meer kerncentrales ontmanteld worden, stijgt ook de voorraad nucleair
afval. Die zou tot nu toe, op wereldschaal, 200.000 ton bevatten,
waar jaarlijks nog 12.000 ton bijkomt. Het is een vaststelling die
de optie geen kernafval naar Rusland te sturen omdat de veiligheid
niet gegarandeerd kan worden, wat naïef doet klinken...
(DdV)
Related links:
Achtergrond
bij de nucleaire afvalproblematiek
©
David de Vaal
