Wind
behoedt Galápagos voor olieramp
Ecologisch
evenwicht blijft precair - 24-01-2001
Nadat
de olietanker Jessica precies een week geleden vastliep op een kilometer
afstand van San Christobal, een van de Galápagoseilanden, kwam meer
dan een 650.000 liter olie in zee terecht. Dankzij een samenloop van
omstandigheden blijft de schade voorlopig binnen de perken, maar eens
te meer blijkt hoe precair de situatie van het unieke natuurgebied
is.
Olietanker
Jessica
De Ecuadoriaanse Minister van Milieu, Rodolfo Rendon, sprak van een
bijzonder zware ramp voor het belangrijkste natuurgebied van zijn
land, en vergeleek de gevolgen van de olie die in zee terecht kwam
met een zware aardbeving. President Gustavo Noboa kondigde de noodtoestand
af en ecologische bewegingen en onderzoeksgroepen reageerden gealarmeerd.
Het is dan ook een bijzonder natuurgebied dat het meest recente slachtoffer
van een falende olietanker is geworden: de Galápagoseilanden, waar
Darwin inspiratie heeft opgedaan voor zijn evolutietheorie en waar
zich een grote concentratie bedreigde diersoorten probeert staande
te houden.
Olietankers laten de eilanden normaal links liggen, maar de tanker
Jessica was op weg om de eilanden van brandstof te voorzien, nodig
om de ettelijke onderzoekscentra en toeristenschepen van energie te
voorzien. Spijtig genoeg met een kapitein aan boord die net iets te
zelfverzekerd was, en vertrouwde op zijn instincten om de kust van
San Christobal, een van de grotere eilanden, te bereiken in plaats
van op een kaart. Hij verwarde een boei met een vuurtoren en liep
1 kilometer van de kust op een rif vast.
Aanvankelijk kwamen slechts enkele tienduizenden liter olie in zee
terecht, maar naarmate het schip meer scheuren begon te vertonen werd
dat steeds meer. Toen een grote golf gisteren het schip overspoelde,
werden de pogingen de nog resterende olie uit het wrak te pompen gestaakt.
In totaal is nu al om en bij de 700.000 liter diesel en bunkerolie
in zee geloosd.
Voorlopig lijkt de onmiddellijke schade voor de plaatselijke fauna
binnen de perken te blijven. Volgens de op de Galápagoseilanden gevestigde
Charles Darwin Foundation is dat te danken aan een samenloop van omstandigheden.
Zo dreven wind en zeestroming de olievlek naar het noordwesten, weg
van de eilanden. Jessica had twee soorten brandstof aan boord, diesel
en de zwaardere bunkerolie, maar omdat beide soorten zich na het ongeluk
vermengden, werd de bunkerolie minder stroperig en kan deze sneller
worden afgebroken. De intense zon zorgde er bovendien voor dat de
diesel in zekere mate verdampte. Zo’n 35 mensen zijn nog voortdurend
in de weer om olie van de golven te scheppen.
Desondanks is toch al olie aangespoeld op San Christobal, Santa Fe
en Santa Cruz. Er zijn een aantal dieren omgekomen, maar het blijft
moeilijk om te voorspellen hoe groot de schade precies zal zijn. Er
is het gevaar voor sluipende olievergiftiging, doordat de zeedieren
die niet onmiddellijk in een olievlek terecht komen, het goedje toch
binnenkrijgen door algen of zeedieren te eten. Bovendien zal de olie
de basis van de voedselpiramide aantasten wanneer ze naar de bodem
zinkt.
Een
uniek ecosysteem
Ook al blijft de schade beperkt, de Galápagoseilanden vormen een bijzonder
instabiel ecosysteem. De vulkaaneilanden zijn in geologische termen
piepjong, tussen de 3 miljoen en 700.000 jaar oud. Lichte aardbevingen
en vulkaanuitbarstingen zijn er eerder regel dan uitzondering en samen
met het isolement van de eilandengroep maakt dat de Galápagoseilanden
een ongastvrije plaats. In de loop van de jaren heeft men de eilanden
als uitvalsbasis voor de walvisjacht gebruikt en als strafkolonie,
maar tot een echte kolonisatie is het nooit gekomen. De laatste jaren
huisvest het natuurgebied vooral wetenschappers en stromen ook toeristen
massaal toe.
De Galápagoseilanden worden met niemand meer geassocieerd dan met
Charles Darwin, die er naar verluidt inspiratie opdeed voor zijn evolutietheorie.
Omdat de eilanden geďsoleerd zijn, konden weinig plant- en diersoorten
deze plaats bereiken, en diegenen die dat wel deden konden zich in
alle rust aanpassen aan deze uitzonderlijke omgeving. Vooral vinken,
die op de eilanden anders gebekt zijn en de reuzenschildpadden zouden
Darwin het belang van een geleidelijke ontwikkeling en natuurlijke
selectie hebben doen inzien.
Ook na Darwin bleven de eilanden vooral wetenschappelijk interessant,
vooral omdat het een van de weinige plaatsen ter wereld is waar men
evolutie ‘in actie’ kan zien. Bovendien heeft de afwezigheid van zoogdieren
de reptielen de kans gegeven zich te ontwikkelen, een verklaring voor
het overvloedig voorkomen van zeer grote reptielensoorten. Er zijn
dan ook tal van diersoorten die alleen op de Galápagoseilanden voorkomen.
Dat maakt van de eilandengroep, dat door de VN als werelderfgoed werd
gecatalogeerd en voor 90% door de Ecuadoriaanse overheid tot beschermd
natuurpark werd uitgeroepen, ook een ecosysteem waarin het evenwicht
snel verstoord is. Dat bleek eerder in de geschiedenis al, toen ambitieuze
kolonisten geiten, honden en ratten introduceerden en blijkt ook door
de problemen waar het natuurgebied nu mee te kampen heeft. De tegenstellingen
tussen de bezorgdheden van natuurbeschermers en de belangen van economische
actoren werd in januari pijnlijk duidelijk, toen vissers protesteerden
tegen de visbeperkingen die in het gebied gelden. Zij brandden een
onderzoekscentrum plat, vielen toeristen lastig en gijzelden enkele
zeldzame reuzenschildpadden. Maar ook de toeristen zelf zorgen, naast
een instroom van harde valuta, voor problemen, aangezien ze, sinds
de opkomst van het ecotoerisme, met te veel op de zeldzame diersoorten
afkomen. De toeristische industrie is dan ook niet opgezet met de
beperking van 60.000 toeristen per jaar die nu geldt, en vragen om
een verhoging tot 100.000. Daarnaast liggen de eilanden op een druk
bevaren zeeroute. Voorstellen om deze routes te verleggen zijn al
meermaals geformuleerd, maar worden door de scheepvaartmaatschappijen
afgewezen omwille van de verhoogde kosten die dat met zich mee zou
brengen.
Bij deze ecologische druk komt nu dus de olieramp met de tanker Jessica.
Hoe zeer het bedreigde natuurgebied hieronder zal lijden is nog niet
duidelijk, maar dat elk bijkomend probleem er één te veel is, mag
wel duidelijk zijn. Misschien is het precies daarom, zoals een cynisch
commentator in een Amerikaanse krant opmerkte, dat er zoveel wetenschappers
op de Galápagoseilanden samentroepen. Om dit unieke habitat met zijn
uitzonderlijke fauna en flora te bestuderen voor zolang het nog kan.
(DdV)
Related links:
De
Darwin Foundation
De
Galapagos coalitie
©
David de Vaal
