Verband
tussen hoogspanningslijnen en leukemie bevestigd
Link voor het eerst erkend door overheidsdienst
- 05-03-2001
Het
Britse ‘National Radiological Protection Board’ staat op het punt
te erkennen dat leven in de nabijheid van hoogspanningsmasten een
licht verhoogde kans op leukemie bij kinderen met zich meebrengt.
Nu een overheidsdienst deze band voor het eerst bevestigt, kan men
zich wellicht verwachten aan torenhoge schadeclaims.
In
1979 suggereerde een studie van Nancy Wertheimer en Ed Leeper voor
het eerst dat hoogspanningslijnen kanker konden veroorzaken. Zij vonden
dat kinderen die aan leukemie overleden 2 tot 3 keer meer kans hadden
om binnen een afstand van 40 meter van een hoogspanningskabel te wonen.
Sindsdien woedt er een hevige strijd tussen voor- en tegenstanders
van deze bewering en werden de elektriciteitsmasten ervan verdacht
heel wat meer ziekten te veroorzaken, o.a. de ziekte van Alzheimer,
de ziekte van Gehrig,
hersentumoren, borstkanker, chronische vermoeidsheidsyndroom en depressies.
Maar keer op keer doken andere studies op die even overtuigend bewijs
presenteerden dat hoogspanningslijnen geen gevaar voor de volksgezondheid
opleveren.
Na bijna een kwarteeuw controverse is de zaak nog steeds niet beslecht.
Vraag is of dat ooit zal lukken, want in zaken waar volksgezondheid
en industriële belangen met elkaar botsen, wordt zelden een consensus
bereikt. Wetenschappelijke studies die uitspraken doen waarin één
kamp wordt gesteund, worden door het andere kamp steevast verweten
niet objectief te zijn. In het geval van de controverse rond hoogspanningslijnen
wordt zelfs de mobiele telefoonindustrie verweten de hand te hebben
in bepaalde onderzoeksresultaten. Zij zouden volgens deze geruchten
graag zien dat de hoogspanningsmasten onder vuur kwamen te liggen,
omdat dit de aandacht van hun product afleidt.
Totnogtoe werd echter nog geen enkele overheidsdienst bereid gevonden
een verband tussen kanker en hoogspanningslijnen te erkennen. Daar
zou op zeer korte termijn verandering in kunnen komen, want volgens
de BBC en de Sunday
Times staat de Britse National Radiological Protection Board op
het punt toe te geven dat hoogspanningslijnen verantwoordelijk zijn
voor een licht verhoogde kans op leukemie bij kinderen.
De National Radiological Protection
Board (NRPB) is een overheidsdienst die belast is met het inschatten
van de gevaren van alle mogelijke vormen van straling. Onder leiding
van de beroemde epidemioloog Richard
Doll, die in de jaren ‘60 het verband tussen roken en longkanker
aantoonde, heeft een werkgroep zich gedurende enkele maanden over
diverse studies gebogen die het voorkomen van kanker bij mensen die
in de buurt van hoogspanningslijnen wonen onderzoeken. Naast de verhoogde
kans op leukemie bij kinderen zou de NRPB ook bekend maken dat er
een mogelijk verband is met andere vormen van kanker, maar dat hiervoor
geen bewijzen zijn.
Het valt te betwijfelen of het feit dat de NRPB haar standpunt wijzigt
- vorig jaar nog had hetzelfde orgaan een tegenovergestelde stelling
ingenomen - voldoende zal zijn om het pleit te beslechten. Zelfs al
wordt een verhoogde kans op kanker erkend, dan nog blijft discussie
mogelijk over hoe groot die kans dan wel is. Volgens Colin Blackmore
bv., een stralingsexpert van de universiteit van Oxford, zouden de
elektromagnetische velden die door hoogspanningslijnen worden opgewekt,
voor ongeveer één extra leukemiegeval per twee jaar zorgen.
Maar een woordvoerder van de drukkingsgroep Powerwatch
beweert dan weer dat het risico aanzienlijk is en dat de bevolking
nu eindelijk weet waar ze aan toe is.
Advocaten die in het verleden al pogingen hebben ondernomen om schadeclaims
in te dienen, stoffen ondertussen hun archiefdozen af en maken zich
op de juridische strijd opnieuw aan te gaan. De Electricity
Association, die de meeste elektriteitsleveranciers verenigt,
schijnt het noorden volledig kwijt te zijn en verklaarde dat “de laatste
twee jaren overtuigend bewijs werd verzameld dat magnetische velden
geen kanker of andere ziekten veroorzaken”. Zij voegen eraan toe dat
"als de NRPB denkt dat dit niet langer klopt, we hopen dat de raad
kan vertellen wat de industrie moet doen”.
Het is nog maar de vraag of de NRPB daar enig zinnig advies zou kunnen
geven, want op welke manier hoogspanningskabels kanker zouden veroorzaken
is nog onduidelijk. Vaak wordt daarbij gewezen naar de elektromagnetische
velden die worden opgewekt, maar een onderzoeksgroep van de Universiteit
van Bristol suggereerde enkele maanden geleden dat hoogspanningskabels
de lucht ioniseert, waardoor ook de vervuilingsdeeltjes in de omringende
luchtlagen een elektrische lading zouden krijgen. Wanneer deze deeltjes
dan worden ingeademd, zouden ze makkelijker in de longen blijven zitten
en daardoor ook sneller kanker veroorzaken.
Met de beslissing van het NRPB hebben zij die al langer wijzen op
de nadelige effecten van electricteitslijnen dus wel een slag gewonnen,
het blijft de vraag of de oorlog die al meer dan twintig jaar tussen
‘believers’ en ‘disbelievers’ woedt, hiermee beëindigd wordt.
(DdV)
Related links:
Waveguide,
een organisatie op zoek naar de gevolgen van elektromagnetische velden
Veel gestelde vragen over de gezondheidsrisico’s
van hoogspanningslijnen
Over
het onderzoek naar de gevolgen van hoogspanning
Powerwatch
National
Radiological Protection Board
©
David de Vaal
