Twee
nieuwe studies leggen schuld van globale opwarming bij de mens
“Sterkste
bewijs ooit” - 13-04-2001
Twee
nieuwe studies die in het jongste nummer van het wetenschappelijke
tijdschrift Science verschenen, wijzen menselijke activiteit aan als
de belangrijkste oorzaak van de stijgende globale temperaturen. Maar
volgens de vice-president van de VS, is dat verband nog lang niet
zeker.
Sinds
de jaren ‘40 verzamelden de marine en de burgerscheepvaart duizenden
steekkaarten, waarop temperatuurmetingen van diepe lagen van het oceaanwater
staan genoteerd. Pas in 1997 was de enorme taak deze gegevens klaar
te maken om door computers verwerkt te worden voltooid. Die krachtsinspanning
leverde een schat aan gegevens op voor het maken van klimaatvoorspellingen.
De oceanen bedekken 72% van de oppervlakte van de aarde, en hun invloed
op het globale klimaat kan nauwelijks onderschat worden. In Science
werden deze week de eerste twee papers gepubliceerd waarin de oceaantemperaturen
in computermodellen werden gebruikt om de opwarming van de aarde te
onderzoeken. Het verdict is duidelijk: dat de globale temperaturen
stijgen, is de schuld van de mens.
Vorig jaar hadden de oceanografische gegevens al uitgewezen dat de
gemiddelde temperatuur van de Indische, Atlantische en Stille Oceaan
met 0,06 graden Celsius was gestegen sinds 1955. Dat lijkt een peulschil,
maar de capaciteit van oceanen om warmte te absorberen is dan ook
gigantisch. Om de gemiddelde temperatuur van deze watermassa ook maar
een fractie te doen stijgen, is onvoorstelbaar veel warmte nodig.
Een stijging van 0,06 graden betekent dat evenveel warmte werd geabsorbeerd
als Californië zou nodig hebben om aan de energievraag voor de volgende
200.000 jaar te voldoen, zo schat men.
Omdat oceanen over zeer lange periodes - tot honderdduizenden jaren
- warmte kunnen vasthouden, worden ze door Sydney Levitus, hoofdauteur
van één van de papers en verbonden aan de Amerikaanse National
Oceanic and Atmospheric Administration het ‘geheugen van het klimaat’
genoemd. Dat de temperaturen van de oceanen stijgende zijn is dus
tegelijk goed en slecht nieuws. Het goede nieuws is dat oceanen, zoals
vermoed, een aanzienlijk deel van de opwarming kan opvangen. Het slechte
nieuws is dan weer dat, ook al zou de uitstoot van broeikasgassen
onmiddellijk worden stopgezet, de opwarming van de oceanen nog enkele
decennia zou doorgaan. De wagen die hier aan het rollen werd gebracht,
heeft een behoorlijk lange remafstand.
Maar warmen de oceanen wel op onder de invloed van menselijk handelen,
of is dit, zoals zovele sceptici
steevast beweren, een gevolg van natuurlijke processen? De twee onafhankelijke
onderzoeksgroepen beweren beiden dat de eerste stelling klopt, en
zeggen zelfs daarvoor het totnogtoe beste bewijs voor in handen te
hebben.
Om trends in het klimaat te voorspellen, wordt een beroep gedaan op
computermodellen die steeds meer variabelen bevatten. Met de nieuwe
oceanografische data, kon men de modellen aan een belangrijke test
onderwerpen. Daarom werden de simulaties gevraagd voorspellingen over
de temperatuur van het oceaanwater te doen. Daarbij werd uiteraard
rekening gehouden met alle variabelen die reeds in de modellen zaten,
en werden de factoren die verantwoordelijk gehouden worden voor de
menselijke bijdrage aan de opwarming van de aarde beurtelings wel
en niet aan de modellen toegevoegd.
Beide onderzoeksgroepen, die gebruik maakten van verschillende klimatologische
modellen, bereikten dezelfde resultaten met deze oefening. Zonder
de invloed van broeikasgassen in rekening te brengen, sloegen de simulaties
er niet in de huidige, geobserveerde opwarming te voorspellen. “De
resultaten die bereikt werden als wel met deze factoren rekening werd
gehouden, sloten dan weer zo nauw bij de werkelijkheid aan dat de
data wel vervalst leek”, zo zegt Tim Barnett. Hij is de hoofdauteur
van de tweede studie en verbonden aan het Scripps
Institution of Oceanography. Hij voegt er overigens aan toe dat
van vervalste data absoluut geen sprake is.
Deze studies halen bovendien de grond onder de voeten van critici,
die steeds beweerden dat de klimatologische modellen zo werden opgesteld
dat ze de huidige temperaturen wel mooi konden voorspellen, maar lokale
fenomenen als El Nino buiten beschouwing lieten. De modellen die de
oceaantemperaturen accuraat voorspelden, bestonden echter al voor
de oceanografische gegevens beschikbaar waren. Bovendien deden deze
simulaties wel - correcte - voorspellingen over regionale verschijnselen.
Tenslotte gaat ook de kritiek dat natuurlijke cycli niet in rekening
worden gebracht minder en minder op, want dat was hier wel het geval.
De effecten van bv. de veranderlijke intensiteit van de zon, wogen
nauwelijks op tegen de effecten van vervuiling door de mens.
Natuurlijk zijn klimatologische modellen niet perfect, en vormen ze
geen kopie van het globale klimaat. Toch worden ze steeds verfijnder,
en lijkt het erop dat tegenstanders, die deze modellen zonder meer
naar de prullenmand verwijzen, dat steeds minder op basis van gefundeerde
kritieken doen. Ondertussen stapelen de - directe en indirecte- bewijzen
dat de mens een zekere rol speelt in de opwarming van de aarde. Dat
daarbij vraagtekens gezet kunnen worden bij de mate waarin dat het
geval is, kan moeilijk worden ontkend. Dat de stijgende temperaturen
een feit zijn, is daarentegen onomstreden.
Dick Cheney, vice-president van George W. Bush, kwam de Amerikaanse
president ter hulp toen die de wind stevig van voren kreeg omwille
van zijn milieu-beleid, waarin de verwerping van het Kyoto-protocol
en de beperking van de CO2-uitstoot die daarin vervat zat,
slechts één van de maatregelen is die milieugroeperingen de kast opjoeg.
Volgens Cheney is ‘the science still not in’, wat zoveel betekent
als ‘wetenschappelijk is nog niets bewezen’. Dat mag strikt gesproken
wel waar zijn, maar dan kan men zich afvragen wanneer de 'science'
wel 'in' is. Wetenschap is in dit soort politiek geladen zaken eerder
een kwestie van consensus, en in dit geval is de wetenschappelijke
consensus toch behoorlijk groot aan het worden dat de mens echt wel
verantwoordelijk is voor minstens een deel van de opwarming van de
aarde. Tijd om op zoek te gaan naar andere drogredenen om de industrie
niet voor het hoofd te moeten stoten, zo lijkt het.
(DdV)
Aansluitende artikels:
Strijden
tegen de opwarming van de aarde - 06-03-2001
Hoe
zal een opgewarmde aarde eruit zien? - 19-02-2001
Werkt
Fe tegen CO2? - 29-11-2000
Related links:
National
Oceanic and Atmospheric Administration
Het
Scripps Institution of Oceanography
©
David de Vaal
