Poolgebied
wordt steeds groener
Gletsjers
smelten wereldwijd - 31-05-2001
Het
noordpoolgebied is één van de regio’s die centraal staan in het debat
omtrent de opwarming van de aarde. Volgens sommige berichten zouden
de gevolgen van een warmer klimaat zich daar het duidelijkst manifesteren,
terwijl anderen beweren dat het allemaal nog wel meevalt. Het bewijsmateriaal
dat op stijgende temperaturen wijst, blijft echter aangroeien.
Sinds
de Amerikaanse president George
W. Bush het roer overnam, lijkt het milieudebat wel gereduceerd
te zijn tot de vraag of de aarde al dan niet steeds warmer wordt en
wat het aandeel van de mens daarin zou zijn. Dat laatste mag dan wel
betwist worden, dat de temperaturen stijgen lijkt steeds meer op een
onweerlegbaar feit. Het jongste nummer van Nature doet verslag van
een vergelijkende studie waarin wordt aangetoond dat het arctische
poolgebied steeds meer en diversere vormen van vegetatie herbergt,
en op een congres van de American Geophysical
Union werd bekend gemaakt dat gletsjers wereldwijd in grootte
afnemen.
Steeds
meer struikgewas
Een mooie ‘shrubbery’ misstaat nergens, dat wisten de wijsgeren van
Monty Python al. Maar als
het struikgewas steeds verder doordringt in gebieden die tot voor
kort nog door ijs werden gedomineerd, dan is er meer aan de hand dan
wat experimentele landschaparchitectuur. Toch is het precies tot die
conclusie dat onderzoekers van het U.S.
Army Cold Regions Research & Engineering Laboratory (ACRREL) komen
na een grondige vergelijking van oude en recente luchtfoto’s van de
toendra in Alaska.
In de jaren ‘40 werd het noorden van Alaska onderzocht op de aanwezigheid
van olie, waarbij duizenden luchtfoto’s werden genomen. 66 representatieve
opnamen werden uiterst nauwkeurig vergeleken met foto’s die men in
1999 en 2000 van hetzelfde gebied maakte, met het doel veranderingen
in de vegetatie in kaart te brengen. Daaruit blijkt niet alleen dat
het struikgewas steeds verder oprukt, maar ook dat de boomgrens noordelijker
ligt dan 50 jaar geleden.
Op meer dan de helft (36) van de foto’s werd een significante toename
van het struikgewas waargenomen, een stijging die in sommige gevallen
oploopt tot 15%. Daarnaast bleek de lage vegetatie ook groter, breder
en dichter te zijn geworden, duidelijke tekenen dat de planten minder
te lijden hebben van de koude. De toename van struikgewas bevestigt
voorspellingen op basis van theoretische en experimentele modellen
én betekent ook een bekrachtiging van soortgelijke waarnemingen op
basis van satellietgegevens. Tenslotte ontdekten de onderzoekers ook
elandsporen op de opnames, een indicatie dat ook deze dieren zich
steeds noordelijker wagen.
Samen met de observatie dat het noordpoolijs steeds minder dik is,
lijkt dit erop te wijzen dat een ganse rits studies die tot gelijkaardige
resulaten komen en waaruit wordt geconcludeerd dat de gevolgen van
de opwarming van de aarde het zichtbaarst zijn in het noordpoolgebied,
het bij het rechte eind hebben. Ondanks het feit dat al heel wat wijzigingen
in fauna en flora werden gedocumenteerd en dat duikboot- en satellietgegevens,
samen met menselijke observatie, aantonen dat de noordelijke ijsmassa
in volume afneemt, blijven sommige waarnemers deze evolutie ontkennen.
Zo beweerde een Australisch vorser dat het noordpoolijs niet verdwenen
was, maar zich toevallig had opgehoopt waar satellieten en onderzeeërs
geen metingen hadden verricht.
Ook het ACCREL probeert de zaken langs de zonnige kant te bekijken,
en de onderzoekers opperen dat de toename van de vegetatie ervoor
zou kunnen zorgen dat meer koolstofdioxide aan de lucht onttrokken
wordt. Zoals bekend wordt vooral dit broeikasgas geviseerd als de
belangrijkste schuldige van de globale opwarming. Het is echter maar
de vraag of dit effect de gevolgen van de verdwijnende ijsmassa -
die eveneens een koelende functie vervult - compenseert.
Krimpende
gletsjers
En ook op de rest van de planeet blijkt het ijs onder de stijgende
temperaturen te lijden. De geofysicus Rick Wessels maakte gebruik
van ASTER - de Advanced
Spaceborne Thermal Emission and Reflection Radiometer aan boord van
de Terra-satelliet waarmee NASA
de aarde observeert - om de evolutie van een aantal gletsjers verspreid
na te gaan. De ASTER-gegevens werden vergeleken met historische data
en ook hier bleken de resultaten aan duidelijkheid weinig te wensen
over te laten.
Gletsjers blijken wereldwijd in omvang af te nemen. Uit beelden blijkt
bijvoorbeeld dat gletsjers in het Zuid-Amerikaanse Andesgebergte in
13 jaar tijd meer dan een kilometer minder lang zijn geworden. Een
gletsjer in Columbia zou meer dan een meter ijs per week verliezen
en ook de ijsmassa’s van de Pyreneeën en de Alpen slinken gestaag.
Wessels voegt eraan toe dat sommige gletsjers gegroeid zijn, maar
deze situeren zich bijna uitsluitend in Scandinavië. Ook wat de oorzaken
van deze achteruitgang betreft doet de onderzoeker geen uitspraken,
al merkt hij op dat gletsjerijs sneller op klimaatswijzigingen en
temperatuurschommelingen reageert dan poolijs.
Tenslotte zorgde Denemarken er deze week voor dat we toch op een positieve
noot kunnen eindigen. Het Deense parlement zette afgelopen dinsdag
het licht op groen voor de ratificatie van het Kyoto-protocol.
Daarmee wil het een signaal geven, in het bijzonder aan de VS die,
ook al deze week, nogmaals bevestigden dat het Kyoto-protocol geen
enkele kans maakt op Amerikaanse goedkeuring. Daarbij merken zij vaak
op dat ook in Europa weinig bereidheid bestaat de afgesproken maatregelen
goed te keuren.
(DdV)
Aansluitende artikels:
Bush
nu ook de mantel uitgeveegd door Annan - 25-05-2001
Strijden tegen de opwarming van de aarde - 06-03-2001
Het
ijs is sneller gebroken dan gedacht - 19-01-2001
Related links:
ASTER
National
Climatic Data Center
Energiegebruik
en klimaatverandering
Global
Warming Central
Bush’
Energieplan
Meer
milieunieuws
U.S.
Army Cold Regions Research & Engineering Laboratory
©
David de Vaal
