Ook
in de omgeving van Bush wordt het steeds warmer
De
'science' is 'in' - 07-06-2001
Vandaag
vond George W. Bush een rapport van de prestigieuze National Academy
of Sciences in zijn postvakje, waar de Amerikaanse president pas een
maand geleden om had gevraagd. De conclusies zijn duidelijk: ja, de
aarde warmt op en ja, de mens is daar zeer waarschijnlijk verantwoordelijk
voor. Of dat enig verschil gaat maken in de houding van Bush, valt
echter te betwijfelen.
Twijfels
over klimaatwetenschap
De posities zijn genoegzaam bekend. De Amerikaanse president George
W. Bush is absoluut niet van plan het Kyoto-protocol, een globaal
plan dat in 1997 werd aangenomen en dat een reductie oplegt van de
uitstoot van broeikasgassen, in de praktijk te brengen. Dat standpunt
wordt wellicht ingegeven door een groot aantal overwegingen, waarvan
de huidige energiecrisis in de VS en het gelobby van industrieën die
veel te verliezen hebben bij een beperking van de uitstoot van broeikasgassen
er slechts twee zijn. Maar wat Bush en zijn omgeving totnogtoe naar
voren schoven als dé rationele verklaring voor de verwerping van het
Kyoto-protocol, was de wetenschappelijke onenigheid rond de opwarming
van de aarde. Dat een meerderheid van de wetenschappers wel gewonnen
is voor de idee dat menselijke activiteit mede aan de basis van dit
fenomeen ligt, is daarbij van ondergeschikt belang. Er bestaat immers
nog steeds een niet onaanzienlijke groep dissidenten, die de heersende
opvattingen in twijfel trekken. Samen met een reeks tegenstrijdige
onderzoeksgegevens, was dat voldoende voor Bush om te stellen dat
“the science is not in yet”.
Toen in november vorig jaar de klimaattop
mislukte, werd dat vooral de Amerikanen aangewreven. Europa reageerde
al even furieus toen Bush bekend maakte dat hij niet van plan was
nog veel woorden aan het Kyoto-protocol vuil te maken. Beide kampen
houden halsstarig vast aan hun posities, wat een schaduw werpt op
het bezoek dat de Amerikaanse president volgende week aan de Europese
Unie zal brengen. Naast een ontmoeting met de Europese leiders zal
Bush ook nog Spanje België, Polen en Slovenië aandoen. De problematiek
van de opwarmende aarde staat daarbij op de agenda, en aangezien Europa
pas nog besliste door te zullen gaan met het Kyoto-protocol, desnoods
zonder de steun van de VS belooft dat een heikel punt te worden. Greenpeace,
Oxfam, Amnesty International
en andere milieu- en sociale groeperingen mobiliseren nu al voor een
aantal grootschalige betogingen.
Maar ondertussen leek de ‘science’ nog steeds niet ‘in’ te zijn, en
bleef het ultieme excuus om broeikasgassen niet hoeven aan te pakken
overeind. Op 11 mei bestelden twee raadgevers van Bush, met het oog
op de klimaattop die in juli in Duitsland zal plaatsvinden, een studie
bij de National Academy of Sciences
(NAS), het hoogste wetenschappelijke orgaan in de VS. Zij kregen enkele
vragen voorgeschoteld over de opwarming van de aarde en het wetenschappelijke
onderzoek naar deze evolutie. Wat de president vooral wilde weten
was: wat zijn de sterke en zwakke punten van de bewering dat de mens
aan de basis staat van de stijgende temperaturen? Met een notoir scepticus
als Richard Lindzen van het Massachusetts Institute of Technology
als één van de 11 wetenschappers in het wetenschappelijke team dat
met deze opdracht werd belast, hoopte men wellicht neutrale steun
te vinden voor het Amerikaanse beleid.
Stevige
tik op de vingers
Maar dat blijkt anders uit te draaien. Het 24 pagina’s tellende rapport
biedt een genuanceerd overzicht van het debat, waarin ruimte wordt
gelaten voor wetenschappelijke twijfels, maar komt toch tot een ondubbelzinnige
conclusie. En dat besluit past niet in het kraam van Bush, want volgens
het team van de NAS is het erg onwaarschijnlijk dat de uitstoot van
broeikasgassen niet minstens medeverantwoordelijk is voor de geobserveerde
stijging van de globale temperaturen.
Het NAS team stelt dat er inderdaad nog twijfels bestaan omtrent de
rol van menselijke activiteit, omdat “een zekere variabiliteit inherent
is aan het klimaat” en er vraagtekens kunnen worden geplaatst bij
de juistheid van klimatologische (computer)modellen. Dat betekent
echter niet dat het onzinnig is uitspraken te doen over de invloed
van broeikasgassen. “Op basis van gesofisticeerde computermodellen
en natuurkundige principes”, zegt de voorzitter van het NAS-panel,
Ralph Cicerone, “verwachten wij in de nabije toekomst een verdere
stijging van de temperaturen, veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen”.
Verder staat in het rapport te lezen dat “de veranderingen die de
laatste decennia werden waargenomen, waarschijnlijk veroorzaakt worden
door menselijke activiteit, al kunnen we niet uitsluiten dat een aanzienlijk
deel ervan een weerspiegeling is van de natuurlijke variabiliteit”.
Met andere woorden: 100% zeker zijn we niet, maar we hebben toch een
heel erg sterk vermoeden”.
Het NAS-team ging ook dieper in op de rapporten die het
Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) heeft gepubliceerd.
Daarin werd minder ruimte voor nuance opengelaten en sprak het panel
zich duidelijk uit voor naleving van het Kyoto-protocol. Bush’ raadgevers
vroegen daarom expliciet naar de discrepanties tussen de wetenschappelijke
analyse door het IPCC, en een samengevat rapport dat het IPCC op basis
van deze analyse en in samenwerking met beleidsmakers opstelde. Het
NAS-panel komt tot de conclusie dat het IPCC-beleidsdocument inderdaad
een neiging vertoont de zekerheden omtrent de globale opwarming dik
in de verf te zetten en de onzekerheden wat te verdoezelen. “Maar
dit verschil in nadruk heeft geen enkele significante impact” op de
inhoud van de tekst en gebeurde steeds met de uitdrukkelijke goedkeuring
van de wetenschappelijke hoofdauteurs, aldus de NAS.
Het rapport werd enthousiast onthaald door milieuverenigingen en voorstanders
van de beteugeling van broeikasgassen. Hoewel het NAS niet gevraagd
was beleidsvoorstellen te doen en dat dan ook niet deed, is het duidelijk
dat de ‘science’ nu wel degelijk ‘in’ is. Er wordt dan ook verwacht
dat de Verenigde Staten hun standpunten ter zake zullen bijstellen.
Maar zoals blijkt uit een eerste verklaring van Bush’ perssecretaris
Ari Fleischer, is dat lang niet zeker. “Het rapport toont ons wat
zeker is en wat niet”, zegt Fleischer, “Het is zeker dat de aarde
opwarmt. Maar het is nog niet zeker waardoor; door de mens of door
natuurlijke oorzaken.” Er is een zekere mate van creativiteit nodig
om zulke boude stelling in het rapport terug te vinden, maar strikt
genomen kan niet ontkend worden dat er nog een waterkansje bestaat
dat de mens niet schuldig is aan de stijgende temperaturen. Dat betekent
evenwel dat men niet bij ‘de wetenschap’ ten rade moet gaan, want
daar kunnen waterkansjes slechts bij hoge uitzondering worden uitgesloten.
Het valt dus erg te betwijfelen dat er meer zal gebeuren dan wat nu
al gepland is: Bush zal een eigen plan voorstellen, waarin wel voorstellen
zullen worden gedaan om broeikasgassen te beperken, maar waarin zelfregulatie
en vrijwillige maatregelen de bindende criteria van het Kyotoprotocol
vervangen.De Zweedse milieuminister Kjell Larsson heeft al laten weten
dat er geen sprake kan zijn dat deze kwestie geregeld kan worden door
een beroep te doen op een systeem dat gebaseerd is op vrijwillige
maatregelen. De huidige voorzitter van de EU vermoedt dat Europa enkel
zal instemmen met een plan waaraan bepaalde plichten zijn verbonden.
Overigens meent een (anonieme) klimatoloog die het NAS-rapport voor
publicatie nakeek wel te weten waarom het rapport zo gauw klaar was.
“Ze stelden een reeks vragen die in 1990 misschien nog toepasselijk
waren geweest”, zei hij in de New
York Times. Om eraan toe te voegen: “Hallo? Waar hebben jullie
het laatste decennium uitgehangen?”
(DdV)
Aansluitende artikels:
Poolgebied
wordt steeds groener - 01-06-2001
Bush
nu ook de mantel uitgeveegd door Annan - 25-05-2001
Globale opwarming blijft controversieel - 26-01-2001
Ontreddering
na mislukken klimaattop - 27-11-2000
Related links:
The
National Academies
UNEP
Intergovernmental Panel on Climate Change
©
David de Vaal
