(Voorlopig)
grootste dinosaurus opgegraven
Gouden
tijden voor dino-onderzoek - 26-02-2001
In
Argentinië heeft paleontoloog Jorge Calvo de naar eigen zeggen grootste
dinosaurus ooit opgegraven. De laatste weken viel trouwens heel wat
meer dinosaurusnieuws te noteren, met de ontdekking van een heus Jurassic
Park, nieuwe vondsten in Pakistan en een mechanische analyse van de
allosaurus-schedel.
Ik
wil de grootste hebben
Het monster dat Jorge Calvo in de Argentijnse Rio
Negro-provincie opgroef, zou rechtopstaand maar liefst 15 meter
boven de grond hebben uitgetorend en een lengte van 40 meter hebben
gehad. Dat leidt de onderzoeker af uit de grootte van de gevonden
ruggenwervels, die ruwweg 1 meter breed zijn.
Volgens Calvo verdient zijn vondst ongetwijfeld de titel van ‘grootste
dinosaurus ter wereld’. Ook de vorige recordhouder, de Argentinosaurus,
werd in Zuid-Amerika teruggevonden. Sinds de paleontologen zich op
dit continent - en dan vooral op het fossielrijke Patagonië - hebben
gestort, duiken daar wel meer uitzonderlijke vondsten op. Fossielen
die in de
zuidelijke hemisfeer worden teruggevonden blijken een andere ontwikkeling
te hebben gekend dan hun noordelijke verwanten, die zich al een veel
langere tijd in de interesse van de paleontologie kunnen verheugen.
Ook in de wereld der dinosauruskundigen wil men de grootste hebben,
zo blijkt. Carlo Munoz, één van Calvo’s directe concurrenten, beweert
immers dat hij een dinosaurus vond die nog langer was, maar wil wel
toegeven dat Calvo’s dino dikker was. Beide fossielen moeten echter
nog nauwkeuriger onderzocht, benoemd en geclassificeerd worden, zodat
beide heren nog even moeten wachten vooraleer ze de bewijzen definitief
op tafel te kunnen leggen.
Jurassic
Park
Iets zuidelijker, in de Argentijnse provincie Chubut,
werd pas een uitzonderlijke verzameling fossielen gevonden die nieuw
licht kan werpen op een periode die totnogtoe weinig bekend was, met
name het Midden-Jura (165 miljoen jaar geleden). Vooral de grote variëteit
aan diersoorten die op dezelfde plek - een ondertussen verdwenen meer
- werden aangetroffen, wekte verbazing. Ook hier werd een reus teruggevonden,
maar ook enkele kleinere vleesetende therapoden.
Uitzonderlijk was ook de vondst van ongebroken pterosaurus-botten,
die hol en zeer licht zijn en dus doorgaans in kleine stukjes worden
teruggevonden. Daarnaast werden ook de overblijfselen van planten
en kikkers, vissen en de kaak van een klein zoogdier aangetroffen.
Nu dit gat in het fossielenbestand een klein beetje minder groot is
geworden, wordt mogelijk een nieuw licht geworpen op de evolutie van
de Jura-dino’s tot de bekendere Laat-Jura sauriërs als de allosaurus.
Ook aan de andere kant van de wereld werd pas een grote hoeveelheid
dinosaurusfossielen aangetroffen. Dankzij het Geological Survey of
Pakistan, trof men in Barkhan 1500 fossiele botten aan van dinosauriërs
die in het Laat-Krijt de aarde bevolkten. Omdat Pakistan nog grotendeels
onverkend gebied is voor de paleontologie, zijn ook hier de verwachtingen
hooggespannen. Het Laat-Krijt was immers de periode waarin de dino’s
aan hun eind kwamen. Bovendien doet de vondst nieuwe vragen rijzen,
bv. naar de paleogeografische locatie van de zee, het bestaan van
landbruggen tussen Zuid- en Centraal-Azië en de migratiepatronen van
de reuzen.
Overigens wordt het met al die ontdekkingen steeds moeilijker de dieren
te benoemen. Nu alle superlatieven zijn ingenomen, zoekt men inspiratie
in de popwereld. Een team van de universiteit van Utah heeft met de
Masiakasaurus
knopfleri Mark Knopfler van de Dire
Straits in de bloemetjes willen zetten. Die is naar verluid erg
blij met het eerbetoon, ook al tonen eerste schetsen dat het om een
behoorlijk lelijk beest gaat.
Allosaurus
had zwakke tandjes
Met een techniek die doorgaans wordt voorbehouden voor het schatten
van de sterkte van bruggen, hebben wetenschappers van het departement
Earth Sciences van de universiteit
van Cambridge, de schedel van de allosaurus
onderzocht. Dankzij ‘finite element analysis’ (FEA) kan een computermodel
worden opgesteld van de kop van het dier en kan worden nagegaan hoe
de saurusschedel standhoudt als er druk op wordt uitgeoefend. Dankzij
de techniek kunnen de virtuele dinosaurusbotten uitgebreider getest
worden dan met de waardevolle echte exemplaren zou mogelijk zijn.
Men hoopt in de toekomst meer gebruik te kunnen maken van FEA, dat
in het geval van de allosaurus al een verrassend resultaat opleverde.
Want hoewel de bek van de allosaurus, met 80 of meer sabelvormige
tanden, er ongetwijfeld indrukwekkend moet hebben uitgezien, blijkt
dat het dier heel wat minder bijtkracht kon ontwikkelen dan een krokodil.
Oorzaak daarvan zijn de zwakke tanden, hoewel ook de onderkaak niet
veel soeps was. Toch zou de allosaurus een zeer sterke schedel hebben
gehad, die grote krachten kon weerstaan.
De onderzoekers leiden daaruit af dat de allosaurus, in tegenstelling
tot de Tyrannosaurus rex, zijn prooi niet aan stukken beet, maar eerder
een hakbijltechniek hanteerde. Met zijn sterke nekspieren zou de allosaurus
zijn prooi dan een fatale klap geven, waarbij de scherpe tanden het
vlees losscheurden. De komodovaraan, die in de Philippijnen leeft,
doet het nu nog net zo.
(DdV)
Related links:
De
Rex Files
Het
tijdperk van de dinosaurussen
©
David de Vaal
