Gevederde
dinosaurus gevonden
Verenkleed
tegen koude, niet om te vliegen - 27-04-2001
In
China is het fossiel van een dromaeosaurus opgedoken, een dinosaurus
die 126 tot 147 miljoen jaar geleden op aarde rondstruinde. Opvallend
is dat het dier veren had, waardoor het waarschijnlijker wordt dat
veren in eerste instantie ontstonden als bescherming tegen de koude.
Sinds
ook China werk heeft gemaakt van het opgraven van dinosaurus-resten,
duikt het ene na het andere interessante fossiel op. Al blijft het
opletten, want de Archeoraptor die enige tijd geleden de krantenkoppen
haalde als de missing link tussen vogels en dinosauriërs bleek bij
nader inzien een bijeengelijmde
vervalsing te zijn. “De archaeoraptor had een vogellichaam , maar
de staart van het fossiel is duidelijk die van een dinosaurus, zei
de Chinese deskundige Xu Xing, toen hij de spectaculaire vondst aan
het publiek voorstelde. Later bleek dat het om een vervalsing ging,
en dat de dinosaurusstaart aan een vogelfossiel was vastgeplakt. National
Geographic, dat het nieuws had bekendgemaakt, had het schaamrood maanden
later nog op de wangen, en de creationistische
lobby glunderde minstens even lang na.
Toen een Chinees-Amerikaans team, onder leiding van Ji Qiang en Mark
Norrel, een fossiel van een dromaeosaurus onder ogen kreeg, ging het
dan ook eerst en vooral na of het hier niet opnieuw een collage betrof.
Door de boven- en onderafdrukken die het fossiel in de bodem heeft
nagelaten met elkaar te vergelijken, kon men er echter betrekkelijk
zeker van zijn dat het hier niet om een gefabriceerde vondst ging.
En hoewel het dier gaat dat niet groter was dan een eend, kan de vondst
volgens Norrel, die aan het American
Museum of Natural History verbonden is, belangrijk zijn om een
aantal van de felst besproken vragen rond de prehistorische dieren
te kunnen beantwoorden.
De dromaeosaurus die door Chinese boeren werd opgegraven was nog jong
toen hij om het leven kwam, en is bovendien het meest volledig exemplaar
dat al van de zogenaamde ’gevederde
dinosaurussen’ werd teruggevonden. Het roofdier van ongeveer een
halve meter lang, is vermoedelijk nauw verwant aan de velociraptors
die in ‘Jurassic Park’ zo te keer gaan. Dat maakt van de dromaeosaurus
een therapode, een klasse van dinosauriërs die de nauwste verwantschap
met vogels lijken te vertonen.
De staart en kop van het Chinese fossiel zijn bedekt met donzige vezels,
en op andere plaatsen op het lichaam zijn sporen van primitieve veren
te ontdekken. Op de poten van het dier zouden tenslotte heuse, moderne
veren hebben gestaan, met de kenmerkende takvormige structuur.
Volgens Norell en collega Qiang van het Chinese
Academy of Geological Sciences toont dat aan dat veren in de eerste
plaats zijn ontstaan als bescherming tegen de kouden, en pas later
ook nuttig bleken te zijn bij het vliegen. De dromaeosaurus vloog
immers niet, maar had blijkbaar wel volledig ontwikkelde veren. Dat
betekent meteen ook dat dinosaurussen warmbloedige dieren waren, een
stelling die lange tijd voor controverse zorgde, en waar ook nu nog
lang niet iedereen van overtuigd is.
De minderheid van wetenschappers die niet willen aanvaarden dat vogels
uit dinosauriërs zijn ontstaan, zullen door dit nieuwe fossiel wellicht
niet over de streep worden getrokken. Storrs Olson, die in het National
Museum of Natural History van de Smithsonian Institution de afdeling
‘vogels’ onder zijn hoede heeft, gelooft er alvast niets van. “Er
is aan dit fossiel niets dat aan een veer herinnert. De afdrukken
kunnen ook door verrotte huid of veerachtige mineralen zijn gemaakt”,
zo zegt Olson, die ervan overtuigd is dat vogels en dinosaurrussen
apart van elkaar ontstonden.
Als Olsons kritiek niet opgaat, dan moet het algemene beeld van dinosaurussen
weer eens worden bijgesteld. Het zou dan immers best eens kunnen dat
therapoden, zoals de vreeswekkende Tyranosaurus Rex, er, minstens
tot hun puberteit, eerder pluizig uitzagen dan dat zij het hagedissenpakje
droegen dat hen nu steevast wordt aangetrokken.
(DdV)
Aansluitende artikels:
(Voorlopig)
grootste dinosaurus opgegraven - 26-02-2001
Fossiel
wakkert debat over oorsprong vogels opnieuw aan - 12-12-2000
T.
Rex van de troon gestoten? - 27-09-2000
Related links:
American
Museum of Natural History
Gevederde
dinosaurussen
©
David de Vaal
