Gigantische
dinosaurus ontdekt in Egypte
Dinoparadijs
lokt opnieuw paleontologen - 01-06-2001
Met
de steun van enkele entertainmentbedrijven heeft een wetenschappelijk
team in Egypte een belangrijke vindplaats voor dinoausaurusfossielen
onderzocht. Zij ontdekten niet alleen het tweede grootste specimen
dat ooit werd opgegraven, maar probeerden ook de prehistorische ecologie
te reconstrueren.
In
het begin van de 20ste eeuw ontdekte de Duitse geoloog
Ernst
Stromer von Reichenbach een schat aan fossiele overblijfselen
uit het Krijt (146 tot 65 miljoen jaar geleden) in de Egyptische Bahariya
oase. Naast overblijfselen van een hele rits minder opvallende
prehistorische fauna, bracht hij vier nieuwe dinosaurussoorten aan
de oppervlakte. Tussen 1915 en 1936 schreef hij zijn bevindingen in
een reeks artikels neer en verrijkte hij het museum van München met
een indrukwekkende verzameling dinosaurusfossielen. Maar toen de geallieerden
tijdens de 2de Wereldoorlog 40% van de Münchense gebouwen
in de as legden, was daar ook het museum bij. Stromers collectie werd
vernietigd, en de rijkdom van de Bahariya-oase raakte in de vergetelheid.
Vandaag staat de oase, 290 km ten zuidwesten van Caïro weer volop
in de belangstelling, nadat onderzoekers van de universiteit
van Pennsylvania aantoonden dat de site nog steeds interssante
fossielen verbergt. Vandaag doet doctoraatstudent Joshua Smith verslag
van zijn expeditie in het wetenschappelijke tijdschrift Science.
In 1999 was Smith in het gebied voor een algemene expeditie, en kreeg
hij de toestemming enkele dagen uit te trekken om op fossielenjacht
te gaan. Het was meteen raak.
Daarmee toonde Smith aan dat het de moeite waard was de Bahariya-oase
opnieuw te bezoeken. Maar expedities zijn duur, en studenten krijgen
zelden de benodigd fondsen bij elkaar om een uitgebreide expeditie
op te zetten. Maar omdat dinosaurussen goed in de markt liggen, kwamen
twee mediabedrijven met de nodige financiële middelen over de brug:
MPH Entertainment en het door fysicus Carl Sagan - bekend als de schrijver
van Contact - opgerichte Cosmos
Studios. Zij verwerkten de expeditie tot een televisie-programma
dat de titel The Lost Dinosaurs
of Egypt meekreeg.
Kijkers gegarandeerd, want de meest in het oog springende vondst van
het team was een reusachtige sauropode, behorend tot de titanosaurids,
vermoedelijk het op één na grootste landdier dat ooit op aarde leefde.
De grootste blijft voorlopig de argentinosaurus.
Het monster werd Paralititan stromeri gedoopt, waarbij Paralititan
voor ‘getijdereus’ staat en stromeri een huldeblijk is aan de Duitse
vorser die Smith de weg wees. Het gaat om een herbivore dinosaurus,
die 94 miljoen jaar geleden leefde en met andere sauropoden een lange
nek en staart gemeen heeft. Het gefossiliseerde geraamte was niet
volledig, al kon heel wat worden afgeleid van de delen die wel werden
gerecupereerd. Zo is het opperarmbeen (zie foto) van de Paralititan
een indrukwekkende 1,69m lang. Op basis van andere overblijfselen
als ribben, de twee schouderbladen, wervels, delen van de voorste
ledematen en wat misschien een deel van het pantser is geweest, wordt
geschat dat het dier een totale lengte had van 27 tot 30 meter, en
een gewicht van zo’n slordige 75-80 ton.
Het team was echter niet alleen op zoek naar dinosaurussen, maar ging
ook na hoe de oase er in het Krijt
uitzag. De Bahariya-oase moet toen nog het meest op de hedendaagse
Everglades in Californië
hebben geleken, waar het landschp wordt gedomineerd door mangrovekusten,
ondiepe waterplassen en getijdekanalen, wat ook de etymologie van
de nieuwe dinosaurus verklaart. Fossiele plantenresten wijzen op een
overvloedige vegetatie, het gedroomde dieet van de sauropoden. Samen
met opgegraven resten van andere grote dinosaurussen, vissen, krabben,
een krokodilachtig wezen en de nog steeds op aarde voorkomende Coelacanths,
levert dat een beeld op van een bijzonder levendig en uitzonderlijk
ecosysteem. Een waar dinoparadijs, zegt Smith.
Dat bij elkaar horende delen van het geraamte samen werden gevonden
en het getij niet sterk genoeg kan zijn geweest om de botten te verplaatsen,
wijst erop dat de Paralititan stierf waar hij nu werd gevonden. Een
serene laatste rustplaats was het echter niet: de pelvis van de reus
was letterlijk verscheurd, en de aasetende dader had zijn handtekening
in de vorm van een tand achter gelaten. Meteen is ook een ander raadsel
opgelost, want eerder werden al drie grote vleesetende sauriërs in
het gebied teruggevonden, zonder dat meteen duidelijk was waar deze
zich mee voedden. Met de vondst van een 80 000 kilo zware snack tjokvol
proteïne kan ook deze vraag verticaal geklasseerd worden. (DdV)
Aansluitende artikels:
Gevederde
dinosaurus gevonden - 27-04-2001
(Voorlopig)
grootste dinosaurus opgegraven - 26-02-2001
T.
Rex van de troon gestoten? - 27-09-2000
Related links:
The
Lost Dinosaurs of Egypt
Het
Krijt
Dinodata
©
David de Vaal
