Mooi
weer op bestelling
Amerikaanse
firma doet donderwolken verdwijnen - 02-08-2001
Wie
wel eens geprobeerd heeft op een modderige wei te genieten van een
doorregend muziekfestival zal de wanhopige vraag “Kunnen ze daar niets
aan doen?” wel herkennen. Nu een Amerikaanse firma een geslaagde test
achter de rug heeft, lijkt deze vraag plots minder absurd te zijn.
Door regenwolken met een speciaal poeder te bestrooien, is men er
immers in geslaagd de wolken als de spreekwoordelijke sneeuw voor
de zon te doen verdwijnen. Dé oplossing voor toekomstige tuinfeestjes?
Proberen
het weer te veranderen is wat uit de mode geraakt, maar was in de
technofiele jaren ’60 nog een hot item dat bovendien op heel wat financiële
(overheid-)steun kon rekenen. Het initiatief is nu verhuist naar bedrijven,
want het commercieel potentieel van intentionele weersmodificatie
– zoals het onderzoeksveld ooit werd genoemd – valt nauwelijks in
te schatten. Dyn-o-Mat,
een Amerikaans bedrijf dat milieuvriendelijke absorptieproducten verkoopt,
lijkt nu de eerste te zijn die op dit vlak successen boekt, zo schrijft
het weekblad New Scientist .
Door een waterabsorberend product over een regenwolk te strooien,
slaagden zij erin de wolk op te lossen. Het leverde verbaasde telefoontjes
op van een weerstation in de buurt, die plots een wolk van hun radarscherm
zagen verdwijnen.
Het product Dyn-o-Gel
bestaat uit polymeren en kan extreem veel water opnemen. Meer dan
2000 keer het eigen gewicht, om precies te zijn, waarna het poeder
verandert in een gel. Naast de samenstelling van het poeder, speelt
ook de vorm van de korrels een belangrijke rol in het vermogen water
op te nemen. De eerste korrelontwerpen vielen dwars door de wolk heen
en namen vrijwel geen vocht op, maar door de korrels de vorm van een
cornflake te geven slaagden de onderzoekers erin het absorptievermogen
drastisch op te drijven. Nu zweven de korrels door de wolk, net als
een vallend boomblad.
Ook de gel die ontstaat valt naar de aarde, maar levert daar volgens
de firma geen problemen op. In zout water lost de substantie op –
een reden om wolken bij voorkeur boven zee aan te pakken – maar ook
boven land zouden er geen nadelige effecten aan verbonden zijn. Veel
van de gel zou tijdens de tocht naar beneden verdampen en wat dan
toch op aarde terechtkomt is bio-afbreekbaar en onschadelijk voor
mens en milieu. Tenminste, zo zegt bedrijfsleider Peter Cordani.
De Dyn-o-Gel onderging recent een belangrijke test, waaraan het niet
onaanzienlijke kostenplaatje van 1 miljoen dollar aan verbonden was.
Dyn-o-Mat koos dan ook niet voor een schapenwolkje, maar viel een
exemplaar met een diepte van 4 kilometer en een lengte van 1,6 kilometer
aan. Met een vliegtuig werd 4000 kg poeder over de wolk gestrooid,
die even daarna ophield te bestaan. Het was voor het eerst dat de
mens erin slaagde een wolk op de vlucht te drijven.
Het poeder zou bovendien niet alleen in staat zijn wolken te vernietigen,
maar kan ook gebruikt worden om regen te maken. Wolken bestaan namelijk
uit waternevel en er zijn miljoenen neveldruppeltjes nodig om één
regendruppel te maken. De neveldruppels verbinden zich aan kleine
deeltjes in de lucht, een proces dat bekend staat als coalescentie.
De idee regen te maken door wolken te ‘bemesten’ met de meest efficiënte
vorm van deeltjes is zowat de meest succesvolle denkpiste die de studies
rond weersmodificatie hebben opgeleverd, en Dyn-o-Gel zou volgens
de ontwerpers het ideale deeltje kunnen zijn.
Maar Dyn-o-Mat wil zich niet beperken tot het behandelen van wolken.
Het uiteindelijke doel is orkanen bestrijden. Dat daar wel erg veel
poeder voor nodig zou zijn beseft ook Cordani, maar hij wil de orkaan
dan ook niet uit de lucht halen. “Het is het vocht dat de orkaan
haar kracht geeft”, zegt hij. “Een grote orkaan zouden we niet
proberen op te zuigen. Wat we wel zouden proberen is de orkaan op
te breken en zo haar kracht en dodelijk potentieel verminderen”.
Ook hier blaast de firma een oud plan nieuw leven in. In 1961 ging
in de Verenigde Staten
Project Stormfury van start, een onderzoeksprogramma in de schoot
van het US Hurricane Research Team. In het kader van het project zocht
men naar manieren om tropische stormen te bedwingen, waarbij geen
enkel middel bij voorbaat werd uitgesloten. Geen van de aangebrachte
oplossingen – van het droppen van een waterstofbom tot het bedekken
van de zee met een film waardoor minder water ten hemel zou stijgen
- bracht echter soelaas, al werden er bescheiden (en dubieuze) successen
geboekt met wolkbemesting.
Zo werd in 1961 de orkaan Esther bestrooid in een poging het oog van
de orkaan groter te maken, wat de werveling zou vertragen. Na een
eerste strooibeurt leek Esther zich inderdaad wat rustiger te gedragen,
maar een tweede poging bracht geen enkele verandering teweeg. In 1963
leek ook de orkaan Beulah onder soortgelijke experimenten in sterkte
af te nemen, en Debbie nam in 1969 zelfs 30% in intensiteit af na
een strooibeurt, al woedde de orkaan al na 24 uur weer op de oorspronkelijke
sterkte. Het grote probleem was echter hoe kon worden vastgesteld
dat de verzwakking veroorzaakt werd door de bemesting, want het is
een normaal fenomeen dat orkanen variëren in kracht.
In 1980 werd Project Stormfury stopgezet. De oogst aan gegevens over
orkanen was indrukwekkend en de twee vliegtuigen die voor het project
werden gebruikt worden nog steeds ingezet voor orkaanonderzoek, maar
een manier om deze meteorologische monsters te bestrijden werd niet
gevonden. Uiteindelijk kwam men tot de conclusie dat de onderzoeksgelden
die werden besteed aan pogingen orkanen te bestrijden, nuttiger aangewend
kon worden om steviger huizen te bouwen.
Bovendien heeft het enthousiasme om met het weer te rommelen sindsdien
een flinke duik genomen. Niemand is er happig op een systeem te verstoren
dat zo belangrijk is als het weer en waarin kleine ingrepen soms erg
grote veranderingen veroorzaken. Orkanen spelen bijvoorbeeld een grote
rol in het beheer van het aardse warmtebudget, een taak waarmee de
aarde het op dit moment al moeilijk genoeg heeft. In elk geval ziet
het er niet naar uit dat Dyn-o-Mat in de nabije toekomst tropische
stormen zal kunnen beïnvloeden. “Maar als een wolk een sportwedstrijd
in het water dreigt te storten, dan kunnen we die wel verwijderen”,
maakt Cordani zich sterk. Of dat wenselijk of verstandig is, vraagt
niemand zich na een geslaagde test van 1 miljoen dollar af.
David
de Vaal
Aansluitende artikels:
Klimaattop
levert toch akkoord op - 23-07-2001
Orkaan-seizoen
duurt nog minstens 10 jaar – 20-07-2001
Weerkaart
is niet overal even chaotisch – 26-06-2001
Related links:
Geplande
en onbedoelde weerveranderingen
Weather
Modification by Cloud Seeding-A Status Report 1989-1997
Project
Stormfury
Dyn-o-Mat
New
Scientist
©
David de Vaal
