Mini-maan
rond jupiter?
Asteroïde
is waarschijnlijk volwaardige satelliet - 24-07-2000
Het
lijkt erop dat, voor het eerst sinds meer dan twintig jaar, wetenschappers
een nieuwe maan rond de gasreus Jupiter hebben ontdekt. De vondst
moet nog wel bevestigd worden. Tot dan draagt de maan de weinig inspirerende
naam S/1999 J1.
Het
is Jeff Larsen, een medewerker van de universiteit van Arizona, die
de ontdekking op zijn naam mag schrijven. Zijn vondst kadert in het
Spacewatch-programma dat al sinds 1981 actief is. Spacewatch
is echter voornamelijk opgezet met de bedoeling zogenaamde near-earth
asteroids - asteroïden waarvan de baan die van de aarde min of
meer kruist - op te sporen. Er wordt dan ook vooral uitgekeken naar
kleinere objecten.
Ook van S/1999 J1 werd aanvankelijk gedacht dat het een asteroïde
was. De ontdekking van dit ruimteobject dateert al van oktober 1999.
Toen werd besloten de telescopen nog op naar Jupiter te richten omdat
de reuzeplaneet erg dicht - minder dan 600 miljoen kilometer - bij
de aarde gesitueerd was. Uit studies van de baan van wat toen nog
een asteroïde heette bleek dat deze meer kenmerken van een komeet
dan van een asteroïde vertoonde, en Larsen ontdekte dan dat het object
niet rond de zon, maar rond Jupiter cirkelde.
De zoektocht naar Jupiter-manen werd vooral gestimuleerd door de ontdekking
van de 18e maan rond Uranus in mei 1999, door Erich Karkoschka, die
zich gebaseerd had op 13 jaar oude foto’s van Voyager 2.
Zoals te verwachten valt van een dergelijk recente vondst gaat het
hier niet om een groot object: S/1999 J1 zou een diameter van ongeveer
5 kilometer hebben. Van Jupiter werd tot deze vondst gedacht dat ze
zestien manen had. Deze vormen twee groepen: de 4 grotere Gallileïsche
manen Io, Ganymedes, Europa en Calysto en 12 kleinere manen die de
buitenste banen rond Jupiter bevolken. De nieuwe maan hoort waarschijnlijk
bij deze subgroep van manen die in onregelmatige banen rond Jupiter
cirkelen. Het duurt ongeveer twee aardjaren voor deze manen hun ‘tour
de Jupiter’ voltooid hebben. De theorie dat het hier om asteroïden
of kometen gaat die door de zwaartekracht van Jupiter ‘gevangen’ werden
is totnogtoe de meest waarschijnlijke.
Dat men voor dergelijke ontdekkingen geen ultra-moderne elektronische
apparatuur nodig heeft werd hierbij overigens ook geïllustreerd: S/1999
J1 werd opgemerkt met de 79 jaar oude Kitt Peak telescoop. Als de
vondst bevestigd wordt natuurlijk. Omdat Jupiter zich momenteel te
dicht bij de zon bevindt, wat betrouwbare observatie onmogelijk maakt,
zal deze bevestiging minstens nog enkele maanden op zich laten wachten.(DdV)
Related links:
De
Spacewatch homepage: http://pirlwww.lpl.arizona.edu/spacewatch/
Een multimedia rondreis door het zonnestelsel: http://www.seds.org/billa/tnp/
Nasa informatie over Jupiter:
http://pds.jpl.nasa.gov/planets/welcome/jupiter.htm
©
David de Vaal
