NASA
heeft een nieuw Mars-programma
Plannen
voor komende decennia - 30-10-2000
Eindelijk
heeft NASA het fiasco waarop de vorige Mars-expedities uitdraaiden
verwerkt. Na enkele maanden van bezinning heeft de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie
een nieuw plan opgesteld dat gekenmerkt wordt door een grotere flexibiliteit.
Het
schaamrood op de wangen
De laatste twee mars-expedities van NASA liepen faliekant af. De Mars
Climate Orbiter dook diep in de atmosfeer van Mars in plaats van in
de buitenste lagen te blijven zoals gepland en kwam zo aan zijn einde.
De oorzaak van deze mislukking bleek later te liggen bij een conversiefout
tussen het metrische en het Engelse systeem, een grotere blamage is
nauwelijks denkbaar. Enkele weken daarna verging het de Mars Polar
Lander, waarvan de lancering gepaard ging met een grote mediashow,
niet beter. Nadat het tuig geland zou zijn, werd er nooit meer iets
van vernomen.
Dat is natuurlijk allemaal erg vervelend voor een organisatie die
afhangt van staatssteun en de verloren miljarden moet verantwoorden.
Er werd dan ook openlijk getwijfeld aan de bekwaamheid van NASA om
planetaire missies te ontwerpen en uit te voeren. Er werden seminaries,
workshops, conferenties en onderzoeken georganiseerd om na te gaan
wat er was misgelopen.
Het bleek een combinatie van factoren te zijn, die typisch lijken
voor wat er zoal mis kan gaan bij een reusachtige organisatie als
NASA en ambitieuze projecten als de Mars-missies. De verantwoordelijkheden
waren te zeer verspreid en ondoorzichtig, er werden te weinig mensen
ingeschakeld, het contact met de overheid en onderaannemers liep moeilijk,
de systemen en ruimtetuigen waren onvoldoende of helemaal niet getest
en de budgetten waren ruimschoots ontoereikend. Koppen rolden er niet
en het nieuwe adagium ‘better, faster, cheaper’ werd evenmin bevraagd.
NASA concludeerde dat er niets mis was met de fundamentele aanpak,
maar dat aan de praktische invulling daarvan nog wel wat gesleuteld
kon worden.
Hernieuwd
enthousiasme
De mislukkingen werden breed uitgesmeerd in de pers, wat de Amerikaanse
staat uiteraard niet positiever stemt als opnieuw over de fondsen
voor NASA gepraat moet worden. Bovendien nam de aandacht voor de Rode
Planeet af, wat de kans op subsidies niet vergroot. In juni was er
dan plots nieuws. Analyses van opnames zouden aantonen dat de kans
erg groot is dat er toch
water op Mars zou zijn. De media-aandacht benaderde de hype die
rond de Mars-meteoriet ontstond in 1996. Pas werd, overigens eveneens
door NASA-medewerkers, geopperd dat de sporen die op water zouden
wijzen wel eens getrokken zouden kunnen zijn door vloeibare koolstofdioxide.
Uiteraard werd dit bericht met minder poeha bekend gemaakt. Men kan
alleen maar hopen dat NASA zijn conclusies niet laat afhangen van
commerciële overwegingen.
Nu ligt er een nieuw plan op tafel, nog steeds erg ambitieus en nog
steeds met de klassieke, tot de verbeelding sprekende objectieven:
de zoektocht naar water en leven. Maar de strategie die nu wordt vooropgesteld
is minder rigide en kan makkelijker aangepast worden aan toekomstige
ontdekkingen en evoluties. Bovendien wordt er ruimte gemaakt voor
samenwerking. Internationaal zouden Frankrijk en Italië vanaf 2007
hun duit in het Marszakje doen. Verder plant NASA in 2007 een aantal
‘scout’-missies, waarbij de Rode Planeet door een aantal goedkope
en lichte toestellen aan nader onderzoek onderworpen zal worden. Die
‘scouts’ zullen niet door NASA ontworpen worden, maar men vraagt de
wetenschappelijke gemeenschap voorstellen te doen.
De mens heeft nog steeds geen plaats in de Mars-plannen. Over een
bemande vlucht wordt in alle toonaarden gezwegen en ook voorbereidende
projecten zijn uit de kijker verdwenen. Zo werd lang gepraat over
een missie waarbij geprobeerd zou worden op de planeet zelf brandstof
te produceren. Daarvan is nu geen sprake meer. Dat is wellicht verstandig,
het verdient de aanbeveling eerst te leren toestellen intact op Mars
neer te zetten.
Chronologisch ziet het Mars-project er als volgt uit:
-
2001:
Lancering Mars Odyssey Orbiter voor hoge resolutie beelden
-
2003:
Lancering van twee marsrobotten, de Mars Exploration Rovers. De
tweeling zal vooral op zoek gaan naar sporen van water, zowel
uit het verleden als in het heden
-
2005:
Lancering Mars Reconnaissance Orbiter, die objecten tot 30cm diameter
nauwkeurig zal kunnen waarnemen
-
2007:
Begin van samenwerking met Frankrijk en Italië. Begin van de ‘scout’-missies.
Lancering van een hoogwaardige en precieze Marslander.
-
2009:
Mogelijke lancering van een toestel dat diep onder de oppervlakte
van Mars monsters kan nemen.
-
2011:
Mogelijke start van een project om bodemmonsters naar de aarde
te brengen voor nader onderzoek.
Na 2007 worden de plannen dus wat vager en dat was ook de bedoeling.
Die missies zullen immers pas in detail worden uitgewerkt als de resultaten
van de vroegere projecten bekend zijn en de lessen die daaruit zullen
worden getrokken toegepast kunnen worden. Daarmee past NASA een mouw
aan de kritiek dat te veel op voorhand zou vastliggen. De volgende
maanden zal NASA trachten het kostenplaatje dat aan deze projecten
verbonden is wat scherper te stellen. Voor de komende 5 jaar zou jaarlijks
ongeveer 400-450 miljoen dollar nodig zijn: ruwweg 18 tot 20 miljard
frank. De presidentsverkiezingen zijn echter geen reden tot bezorgdheid.
Zowel Gore als Bush hebben verklaard het onderzoek naar Mars te steunen.
(DdV)
Related links:
De resultaten van een recent congres over de mens
op Mars
De Mars Society
©
David de Vaal
