Nieuwe
tegenslag voor NASA
Zonnepanelen
veroorzaken kopzorgen - 04-12-2000
Telkens
als NASA zich van de aandacht van de wereld voor een op stapel staande
missie verzekert, loopt er wel iets mis. Dit keer weigerden de 600
miljoen dollar dure zonnepanelen naar behoren open te klappen.
Nog
geen paniek
Dat het Internationaal Ruimtestation (IR) een technisch hoogstandje
zal worden staat buiten kijf. Maar zoals dat wel vaker voorkomt bij
dergelijke projecten, verloopt niet alles van een leien dakje. Zo
moest het tijdschema al enkele keren aangepast worden, voornamelijk
omdat de Russische partner de nodige fondsen niet kon bijeenbrengen,
daarna werd een Space Shuttle missie enkele keren uitgesteld, onder
meer omdat een onooglijk pinnetje zat waar het niet moest zitten.
En ook de prestigieuze missie die zich momenteel hoog boven de aarde
afspeelt krijgt de nodige tegenslagen te verwerken. En dat is jammer,
want net als de faliekant afgelopen Mars-missies, waren ook nu weer
de ogen van de wereld hemelwaarts gericht. Want NASA was duidelijk
fier op wat er stond te gebeuren en dat mocht geweten zijn: de perstekst
die samen met de Space Shuttle Endeavour werd gelanceerd is doorspekt
met adjectieven als ‘grootste’, ‘zwaarste’, ‘eerste’ en ‘langste’.
Aanvankelijk leek alles goed te gaan. De zonnepanelen, die als een
mooi gevouwen pakketje met de Endeavour naar het IR werden gebracht,
konden tijdens een ruimtewandeling zonder problemen aan het ruimtestation
worden bevestigd. Daarna liep het echter mis: de zonnepanelen zouden
als een accordeon open moeten klappen, maar dit is maar ten dele gelukt.
Aanvankelijk leek het slechts een software-probleem te zijn, want
de panelen weigerden te reageren op de commando’s die door de boordcommandant
van de Endeavour werden doorgegeven. Toen het na een half uur toch
lukte, klapte slechts een van de panelen open, terwijl het andere
deel mooi opgevouwen bleef, alweer door een pinnetje dat koppig weigerde
mee te werken. Bovendien bleek het andere, opengeklapte paneel niet
helemaal horizontaal te zijn. Geen van beide panelen is op dit moment
dus volledig correct geplaatst, ook al leveren ze al wel electriciteit
aan het ruimtestation.
Vluchtverantwoordelijke Bill Reeves haaste zich om te verklaren dat
er geen gevaar is voor materiële schade, geen overbodige luxe als
men weet dat aan de zonnepanelen een prijskaartje van 600 miljoen
dollar is verbonden. Bovendien zijn de zonnepanelen van essentieel
belang voor de ontwikkeling van het IR. De kleine, Russische zonnepanelen
die totnogtoe werden gebruikt, geven nauwelijks genoeg stroom om twee
van de drie modules te verwarmen en verlichten. Bovendien komt, als
alles volgens plan verloopt, het stroomverslindende ruimtelaboratorium
Destiny er in januari aan.
Nasa-technici buigen zich nu over het probleem, maar hopen een oplossing
te kunnen vinden voor het einde van deze missie. Het is dus in elk
geval nog even wachten vooraleer het IR het derde helderste object
aan de hemel zal zijn.
Fantoom-torso
meet ruimtestraling
Ook al zal de Space Shuttle meerdere dagen aan het IR verbonden blijven,
veel tijd om te verbroederen krijgen de beide bemanningen niet. Voorlopig
wordt de doorgang tussen beide ruimtetuigen gesloten gehouden wegens
drukverschillen en pas tijdens de laatste momenten van de missie zal
het luik geopend worden om materiaal uit te wisselen.
In april 2001 krijgt de bemanning van het IR, die dan trouwens uit
nieuwe astro- en kosmonauten zal bestaan, permanent gezelschap, hoewel
niet dadelijk van het gezellige soort. Dan zal wat NASA-wetenschappers
het fantoom-torso zijn gaan noemen geïnstalleerd worden, een levensechte
torso, overvloedig voorzien van detectieapparatuur. Nu de mens steeds
dieper in de ruimte doordringt, er meer tijd spendeert en de blik
strak naar Mars als de volgende grote stap voor de mensheid gericht
houdt, neemt ook de bezorgdheid voor de gevolgen van langdurige ruimtereizen
toe. Naast de problemen die samen hangen met het gebrek
aan zwaartekracht vormt ook straling een bijkomende bron van problemen
bij de voorbereiding van langdurige ruimtereizen, niet in het minst
omdat dit probleem nog maar recent wordt erkend.
Zo liep het bijvoorbeeld bijna grondig mis bij een grote zonnestorm
op 4 augustus 1972, midden in het Apollo maanlandings-programma. Dit
voorval deed zich voor tussen twee missies in, maar had wellicht mensenlevens
gekost als het zich had voorgedaan wanneer zich astronauten op de
maan bevonden. Hoge doses straling kunnen acute stralingsziekte veroorzaken,
met gevolgen gaande van misselijkheid, braken en diarree (niet zonder
gevaar wanneer men zich in een ruimtepak bevindt) tot hersenbeschadiging
en kankers.
Daarom zal de fantoom-torso, met een natuurgetrouw geraamte en voorzien
van ongeveer 1.600 inwendige detectoren, een viertal maanden aan de
ruimtestraling worden blootgesteld. Bovendien bevinden zich ook aan
de buitenkant van de torso stralingsdetectoren, bevestigd waar zich
de belangrijke organen bevinden. Op die manier hopen de wetenschappers
voldoende gegevens te kunnen verzamelen om de stralingsrisico’s die
verbonden zijn aan langdurig ruimteverblijf, correct in te schatten.
Als het werkt, natuurlijk.
(DdV)
Related links:
Voor
uw dagelijkse portie ruimte-nieuws: Space.com
Het Internationaal Ruimtestation
©
David de Vaal
