De
wederopstanding van Iridium
Satellietnetwerk
begint tweede leven - 21-12-2000
Men
maakte ze zich al klaar om elk van de meer dan 80 satellieten van
Iridium in de atmosfeer te laten verbranden, maar op de valreep kwam
er redding. Een nieuw bedrijf, Iridium Satellite LLC, maakt nieuwe
plannen en ook uit onverwachte hoek komt nu steun. Het netwerk blijkt
namelijk uitstekend geschikt om het ‘weer’ in de ruimte te analyseren.
Een
kort sprookje
Het is ongetwijfeld een van de indrukwekkendste technologische hoogstandjes
van het afgelopen decennium: de aanleg van een wereldomspannend satellietnetwerk
door de private firma Iridium. Oorspronkelijk werden 77 satellieten
voorzien - wat de naam van het netwerk verklaart: Iridium is element
77 in de tabel van Mendeljev - maar uiteindelijk bleken 66 werkende
satellieten voldoende om de hele planeet te dekken. De bedoeling:
wereldwijd satelliettelefonie beschikbaar maken.
Op 12 maanden tijd sloeg de firma erin met Amerikaanse, Chinese en
Russische lanceerraketten meer dan 70 satellieten in een baan om de
aarde te brengen, 66 functionerende en enkele reserve-satellieten.
Een project dat 5 miljard dollar kostte, geld dat voornamelijk door
de Amerikaanse technologiereus Motorola werd geleverd. De ambities
waren minstens even indrukwekkend. Door op de meest desolate plaatsen
ter wereld - letterlijk overal - telefonie aan te bieden hoopte Iridium
tegen begin 2000 ongeveer 600.000 klanten te lokken, en tegen 2002
ongeveer 5 miljoen. Dat zou voldoende zijn om de kosten te dekken
en hoge winstcijfers op te leveren.
Het liep anders. Iridium had bij het opstellen van zijn bedrijfsplan
enkele verkeerde inschattingen gemaakt. Vooral het gebrek aan gebruikscomfort
en de hoge kosten voor de klant deden het bedrijf de das om. Een aangepaste
telefoon kost al gauw 120.000 frank en per minuut werd een connectiekost
van 6 à 7 dollar aangerekend, ongeveer 280 Bef. De kwaliteit van de
gesprekken was evenmin goed te noemen en de zware en tamelijk grote
telefoon kon niet echt op het enthousiasme van de klanten rekenen.
Bovendien had Iridium een, niet onbelangrijk detail, over het hoofd
gezien. Het marktsegment waarop zij mikten - mensen die op desolate
plekken rondstruinen - is tamelijk beperkt. Er zijn nu eenmaal niet
zoveel mensen die de Gobi-woestijn op regelmatige basis doorkruisen.
Al in maart 2000 gaf het bedrijf er de brui aan. Begin 2000 bleken
geen 600.000 maar nauwelijks 20.000 klanten aangetrokken te zijn en
totnogtoe werden niet meer dan 63.000 satelliettelefoons verkocht.
Iridium werd in maart 2000, na amper 474 dagen operationaliteit, failliet
verklaard en men begon met de voorbereiding van de gecontroleerde
vernietiging van elk van de satellieten, intussen al 88.
Back
in business
Maar een van de klanten die Iridium toch had weten te strikken bleek
de aanzet tot redding van de satellietconstellatie te kunnen geven.
Het gaat dan ook niet om een eenzame poolreiziger, maar over het Amerikaanse
Ministerie van Defensie. Die had al 200 miljoen dollar op tafel gelegd
om deel te kunnen nemen aan het project en kocht eerder 3000 satelliettelefoons
aan. Het Pentagon zag die investering wellicht niet graag verloren
gaan en ontdekte ook dat het Iridium-netwerk tegemoet kon komen aan
de explosief groeiende nood aan geëncrypteerde informatieuitwisseling.
Er werd een contract gesloten voor 3 maanden, waaronder het ministerie
ongelimiteerd gebruik kan maken van de satellietdiensten voor een
bedrag van 3 miljoen dollar per maand. Bovendien werd een verlenging
van het contract met 2 jaar in het vooruitzicht gesteld.
Dat was precies waar Dan Colussy, voormalig voorzitter van Pan American
World Airways, op zat te wachten. Hij kocht alle vaste activa van
Iridium op voor de spotprijs van 25 miljoen dollar en richtte Iridium
Satellite LCC op. Er werd een nieuwe strategie opgesteld, waarbij
vooral gemikt zou worden op grote bedrijven. Dankzij het contract
met het Pentagon, een andere, minder ambitieuze maar meer realistische
bedrijfsstructuur en een verbreding van het dienstenpakket hoopt Colussy
de kosten tot 1,50 dollar per minuut te kunnen beperken. Bovendien
zijn nu heel wat minder klanten nodig om de onderhoudskosten te kunnen
dekken. Ook aan de telefoons wordt gesleuteld: zij zullen klaargemaakt
worden voor datatransmissie en zullen ook gauw tekstberichten kunnen
versturen.
Er kwam ook steun uit onverwachte hoek. Astronomen, die aanvankelijk
niets goeds over de satellietconstellatie kwijt konden omdat deze
de radioastronomie ernstig hindert, hebben het netwerk nu gebruikt
om de electrische stromen in de ionosfeer te meten. Elke satelliet,
die allen in een lage baan om de aarde cirkelen, op een hoogte van
780 km, heeft namelijk een magnetoscoop aan boord en omdat Iridium
een planeetomvattend netwerk is, kunnen de stroombewegingen nu voor
het eerst accuraat in kaart gebracht worden.
Voorlopig lijkt het er dus op dat de satellieten gered zijn, meer
zelfs, Iridium Satellite LLC plant de lancering van 7 nieuwe satellieten.
Meteen is het ook wat veiliger op aarde, want de Iridium-satellieten
zijn te groot om volledig in de atmosfeer op te branden. Een satelliet
kwam al op een ongecontroleerde manier maar zonder erg in de Atlantische
oceaan terecht en ook al viel de kans dat de brokstukken slachtoffers
zouden maken binnen de veiligheidsmarges van de NASA, met name 1 op
10.000, naar een 14 maanden durend bombardement met satellieten keek
niemand uit.
(DdV)
Related links:
Iridium
en andere satellietconstellaties
Realtime informatie over delocatie
van satellieten
©
David de Vaal
