Ruimtelabo
op weg naar Internationaal Ruimtestation
De
parel op de kroon - 08-02-2001
Gisteren,
even na middernacht Belgische tijd, is de Space Shuttle Atlantis gelanceerd,
met aan boord het 1,4 miljard dollar dure ruimtelaboratorium Destiny,
zowat de belangrijkste toevoeging aan het Internationaal Ruimtestation.
Destiny:
hart en hoofd van het IR
Het ruimteveer Atlantis brengt deze keer een indrukwekkend pakketje
naar het Internationaal Ruimtestation (IR) met het 8,5 meter lange,
4,3 meter wijde en 16 ton zware ruimtelaboratorium Destiny. Het prijskaartje
van deze module is nog ontzagwekkender: 1,4 miljard dollar, of een
dikke 60 miljard Bef. Dat maakt meteen duidelijk waarom de voorbereiding
van deze missie zoveel tijd in beslag nam: er was niet meteen geld
voorhanden om een reserve-exemplaar van Destiny te bouwen en als deze
missie mislukt, loopt het project jaren vertraging op. Dan liever
de vlucht, die gepland was voor begin januari, enkele weken uitstellen
om de bekabeling van de Space Shuttle-vloot aan een rigoureuze inspectie
te onderwerpen.
Gisteren, om 11 minuten na middernacht Belgische tijd, werd het ruimteveer
Atlantis dan toch succesvol gelanceerd, van op het Kennedy Space Center
in Florida. De missie verloopt voorspoedig, en op dit moment achtervolgt
Atlantis het IR, waar het vrijdag hoopt te kunnen aanmeren.
Vooraleer men van start kan gaan met de eigenlijke installatie van
het ruimtelaboratorium, moet eerst een aanmeerlocatie verplaatst worden.
Daarna zal het ruimtelabo uit de krappe vrachtruimte van Atlantis
bevrijd worden, waarbij astronaut Marsha Ivins, die de robotarmen
mag besturen, zo’n 5 cm speling heeft. Tenslotte zullen in drie ruimtewandelingen
alle elektrische verbindingen tussen Destiny en Unity, het deel van
het IR waaraan het ruimtelabo zal worden gekoppeld, voltooid worden.
Destiny is trouwens heel wat meer dan alleen maar een ruimtelaboratorium.
Het moet immers ook dienst doen als centraal zenuwstelsel van het
IR. Het zal onder andere de omgevingsfactoren onder controle houden
en ervoor zorgen dat temperatuur, vochtigheid, zuurstof en elektriciteit
op peil blijven. Daarnaast zal via Destiny het afvalwater gerecycleerd
of verwijderd, de brandveiligheid gegarandeerd, de richting en snelheid
bepaald en operaties buiten het ruimtetuig gecoördineerd worden. Tenslotte
doet het ruimtelabo ook dienst als 4de ruimte voor de astronauten,
die totnogtoe eerder krap behuisd waren en daar ook al hun ongenoegen
over hadden laten blijken.
Wetenschap
in de ruimte
Maar op de eerste plaats is Destiny toch het paradepaardje van de
wetenschappelijke ruimtegemeenschap. Als Destiny goed en wel geplaatst
is, kan het IR eindelijk beginnen aan de veelbelovende experimenten
waar NASA-vorsers reikhalzend naar uitkijken. Een zwaartekrachtloze
omgeving heeft immers nog steeds enkele voordelen die op aarde niet
benut kunnen worden en bovendien heeft men vanuit het IR een geprivilegieerd
uitzicht op de aarde, wat perspectieven opent voor de monitoring van
onze planeet. Een greep uit de wetenschappelijke domeinen die hun
voordeel hopen te doen met de aanwezigheid van een laboratorium in
de ruimte: microzwaartekracht onderzoek, fundamentele biologie en
ecologie, ruimtewetenschappen, en toegepaste wetenschappen. En uiteraard
hoopt ook de industrie enkele patentwaardige toepassingen te kunnen
ontwikkelen in het ruimtelaboratorium.
Vooral vanuit medische hoek wordt heel wat verwacht van de mogelijkheid
onderzoek te kunnen doen in een zwaartekrachtloze omgeving. Omdat
geneesmiddelen niet zozeer meer worden ontdekt, maar eerder worden
ontwikkeld en ontworpen, tracht men specifieke proteïnen van ziekteverwekkers
als doelwit te nemen. Zo kan de slagkracht van een geneesmiddel worden
verhoogd en kunnen de bijwerkingen tegelijk worden geminimaliseerd.
Het grote nadeel van deze methode is echter dat men daarom achter
de exacte structuur van het doel-proteïne moet komen, tot de laatste
molecule toe.
Daartoe kan men van de techniek ‘x-stralen kristallografie’ gebruik
maken, die, door de kristallen van het proteïne met röntgenstralen
te bombarderen, een ‘vingerafdruk’ van de moleculaire structuur van
het proteïne oplevert. De slaagkansen van dit proces worden echter
bepaald door de zuiverheid van de kristallen. Kristallen kunnen dan
wel ‘gekweekt’ worden, wanneer dat op aarde gebeurt, werkt zwaartekracht
de vorming van afwijkingen in de hand. Wanneer ze in de ruimte kunnen
worden gemaakt, vormen de kristallen zich niet alleen foutloos, maar
ook in grotere afmetingen.
Daarnaast zal bij de eerste wetenschappelijke experimenten vooral
het mooie uitzicht dat een verblijf op 370 km boven het aardoppervlak
oplevert, uitgebuit worden. Aangekondigde projecten willen van op
deze hoogte de evolutie van koraalriffen onderzoeken, de ontwikkeling
van El Nino opvolgen en veranderingen in de loop van de Nijl en de
Gele Rivier in kaart brengen. Maar dit werk zal pas aangevat worden
wanneer de volgende bemanning arriveert, met een vlucht die gepland
is voor maart.
(DdV)
Related links:
Space
Life Sciences
Bekijk
het ISS
©
David de Vaal
