Nieuws
uit de ruimte
De
recentste ontdekkingen - 22-02-2001
Miljoenen
planeten als de aarde, water in de ruimte, bruine dwergen aan de lopende
band, verre sterrenstelsels, de dappere ruimtesonde Near en een treurige
15e verjaardag... . De laatste nieuwtjes uit het heelal.
Unhappy
Birthday
Afgelopen dinsdag vierde het ruimtetstation Mir
haar 15e verjaardag, maar nu het euthanasiemoment nabij is, gaf dit
geen aanleiding tot feestgedruis. Wel tot protest, want dinsdag verzamelden
een aantal manifestanten voor de poorten van het Russische
Ruimteagentschap, waar zij protesteerden tegen de geplande vernietiging
van de dinosaurus onder de ruimtestations. Vooral kosmonauten, die
beweren dat Mir nog enkele jaren meekan en nationalisten zien de laatste
dagen van Mir met lede ogen aan. Hun actie sorteerde bijna onmiddellijk
effect. De volgende dag al werd door het Russische Lagerhuis een motie
aangenomen waarin president Poetin gevraagd wordt op de beslissing
terug te komen.
De rest van de wereld bereidt zich ondertussen voor op het moment
dat de overblijfselen van de 140 ton zware brok ruimteschroot op aarde
zullen neerstorten. Dat zou volgens de laatste berichten tussen 13
en 18 maart moeten gebeuren. Australië en Nieuw-Zeeland liggen het
dichtst bij de gevarenzone, maar lijken zich al bij al niet te veel
zorgen te maken. Nochtans hebben zij ervaring met ruimtebombardementen.
In 1972 werd Nieuw-Zeeland bekogeld met brokken staal waarop cyrillische
letters te zien waren. Rusland hield zich echter doof voor beschuldigingen.
En in 1979 kwamen delen van het Amerikaanse Skylab in West-Australië
terecht. Er vielen geen gewonden, maar het verklaart wel waarom de
VS nu angstig de hemel afspeuren. Het Federal Emergency Management
Agency (FEMA) is belast met de
taak een eventueel armageddon te voorkomen. Maar het ‘Land of Hope
and Glory’ zou het ‘Land of Opportunity’ niet zijn, als ook niet hier
een slaatje uit kon worden geslagen. Via Mirreentry.com
kan iedereen die dat wil kaartjes kopen om het neerstorten van Mir
ter plekke te gaan bekijken.
Near
houdt vol
Na de succesvolle en opgemerkte landing van de ruimtesonde Near-Shoemaker
op de asteroïde Eros, stuurt het tuig nog steeds gegevens door naar
de aarde. De gamma- en x-stralen spectrometer kan dan wel maar een
beperkt deel van het oppervlak van de asteroïde waarnemen, wetenschappers
zijn nog steeds erg enthousiast over de prestaties van wat wellicht
de meest succesvolle telg uit NASA’s ‘faster, better, cheaper’-familie
is geworden, ook al omdat het gewoon naar behoren werkt.
Near-Shoemaker
heeft zelfs het oude debat over wie nu best de ruimte in geschoten
kan worden, nieuw leven ingeblazen. Volgens sommigen heeft de mens
nu eenmaal niets te zoeken in het buitenaardse en is het reusachtige
verschil in kostprijs reden genoeg om vanaf nu alleen nog maar robots
te lanceren. Anderen wijzen er dan weer op dat de mens elke taak beter
kan verrichten dan een robot en dat vele vragen die nu nog steeds
raadsels zijn, in een mum van tijd zouden zijn opgelost als wetenschappers
maar eens een kijkje ter plaatse konden nemen.
Verste
X-stralen cluster gelokaliseerd
Met het Chandra X-stralen Observatorium
zijn Andrew Fabian en collega’s van het Astronomisch
Instituut in Cambridge erin geslaagd een cluster van sterrenstelsels
te ontdekken die zich op een afstand van 10 miljard lichtjaar van
de aarde bevindt (zie foto). Dat is vooral belangrijk voor de vraag
naar het ontstaan van het heelal, want dergelijk ver verwijderde objecten
geven wetenschappers de kans letterlijk een blik in het verleden te
werpen.
Bruine dwergen bij de vleet
Met de Subaru
Telescope van het Japanse National Astronomical Observatory zijn
prachtige afbeeldingen
gemaakt van een regio (S 106) waarin sterren worden gevormd. Midden
in de regio, ongeveer 2000 lichtjaar verwijderd van de aarde, bevindt
zich een jonge ster met een massa van 20 maal die van de zon. Rond
de ster werden honderden lichtzwakke objecten ontdekt, met een kleine
massa, soms slechts enkele keren die van Jupiter. Het gaat dus niet
om sterren, want de objecten hebben te weinig massa om een nucleaire
reactie op gang te houden. Planeten zijn het echter ook niet, want
ze volgen geen baan om een ster. Hoe deze ‘zwevende kleine objecten’,
zoals zij nu ietwat ongeïnspireerd worden genoemd, precies ontstaan
is nog onduidelijk. Wel lijkt het erop dat het relatieve voorkomen
van deze bruine dwergen verschilt van regio tot regio.
Planeten
als de onze
Een nieuwe statistische analyse, uitgevoerd door Norman Murray van
het Canadese Insituut voor Astrofysica, lijkt erop te wijzen dat de
aarde geen uitzonderlijke planeet is, maar dat in ons sterrenstelsel
nog ettelijke miljoenen andere ‘aardes’ rondzweven. Murray en collega’s
baseren zich daarvoor op spectroscopische gegevens van 642 sterren
in de Melkweg.
Deze sterren bevinden zich allemaal, net als onze zon, in het stadium
dat zij waterstof verbranden en gemiddeld ongeveer 1% ijzer bevatten.
Maar omdat in onze zon zo veel brokstukken terechtkomen, bevat zij
een hoger percentage ijzer. De oorzaak van deze zonvervuiling is de
aanwezigheid van een planetair stelsel. Deze verstoren de banen van
kometen en asteroïden zodat zij in de moederster terechtkomen, op
een planeet inslaan of het zonnestelsel uitgeslingerd worden. Een
groot aantal van de 642 onderzochte sterren bleek meer ijzer dan verwacht
te bevatten, wat erop wijst dat zij omcirkeld worden door planeten.
En daarmee zijn we bij de onvermijdelijke zoektocht naar buitenaards
leven beland, waarvan het bestaan opnieuw wat waarschijnlijker is
geworden. Astronomen hebben met de The
Submillimeter Wave Astronomy Satellite vastgesteld dat heel wat
veraf gelegen sterren, jonge zowel als oudjes, omcirkeld worden door
wolken waterdamp en complexe koolstofmoleculen, de bouwstenen van
het leven. Er is dus nog steeds een theoretische kans dat niet alleen
Mir straks uit de hemel komt vallen.
(DdV)
Related links:
Mirreentry.com
Robots
of mensen lanceren?
Subaru
Telescope
The
Submillimeter Wave Astronomy Satellite
©
David de Vaal
