De
wereld komt naar beneden
Een
terugblik - 21-03-2001
De
datum wordt steeds minder verder uitgesteld en met meer en meer nadruk
definitief genoemd, zodat er nu nog maar heel weinig twijfel is dat
het ruimtestation Mir vrijdag 23 maart uit haar baan om de aarde zal
worden gehaald om op te branden in de amosfeer. Tijd voor een terugblik.
Records
Het Russische ruimtestation Mir, wat ‘wereld’ en ‘vrede’ betekent,
wordt al jarenlang wat meewarig met termen als ‘ruimteschroot’ of
‘space-meccano’ beschreven, maar het gaat wel degelijk om het meest
succesvolle ruimteproject dat ooit werd gelanceerd. Het tuig ging
drie maal langer mee dan oorspronkelijk voorzien en droeg bij aan
de wetenschappelijke verkenning van onderwerpen gaande van gammastralen
en neutronensterren tot de gevolgen van langdurige gewichtloosheid,
van de productie van hoogwaardige materialen tot geneeskundig onderzoek.
En het heeft ook heel wat technologische inzichten en expertise opgeleverd:
zonder Mir, geen
Internationaal Ruimtestation .
Daarnaast werd door en in Mir meer dan één record gebroken: het grootste
ruimtestation dat het langst in een baan om de aarde kon worden gehouden,
de langste ruimtevlucht (Valery Polyakov, 437,7 dagen), het langste
gecumuleerde ruimteverblijf (747,6 dagen in drie missies door Sergei
Avdeyev) de langste ruimtemissie van een vrouw (188 dagen door Shannon
Lucid). Dat ook deze experimenten in menselijk uithoudingsvermogen
in belangrijke mate hebben bijgedragen aan de onwtikkeling van de
ruimtevaart staat buiten kijf.
Bewogen
geschiedenis
Mir was de opvolger van Salyoet-7 uit de eerdere reeks Russische Ruimtestations
en zou volgens het oorspronkelijke plan 5 jaar lang baantjes om de
aarde blijven maken. Na 15 jaar is het echter uitgegroeid tot een
constructie met een omvang van 33 op 31 op 27,5 meter, goed voor een
totale massa van ongeveer 140 ton. Enkele belangrijke feiten uit de
geschiedenis van Mir op een rijtje:
-
1986. Op 20 februari wordt de naamloze kernmodule gelanceerd.
De eerste kosmonauten, Leonid Kizim en Vladimir Soloyev, nemen
op 13 maart hun intrek in het station.
-
1987. De eerste module
die aan Mir zal worden toegevoegd, de Kvant-1, wordt op 31 maart
gelanceerd. Aan boord zijn instrumenten voor astrofysisch onderzoek
en systemen voor levensonderhoud.
-
1989. Kvant-2, een biologisch onderzoeksstation, wordt eind november
aan Mir gekoppeld.
-
1990. De plannen voor een tweede Mir worden voorgoed opgeborgen.
In de plaats daarvan, wordt in mei een derde module toegevoegd:
Kristall, bedoeld om onderzoek naar de productie van materialen
in de ruimte te kunnen doen.
-
1991.
De Sovjetunie klapt in elkaar, waardoor de kosmonauten die op
dat moment in Mir verblijven, hun terugkeer naar de aarde moeten
uitstellen.
-
1993. Een van de meest vreemde experimenten wordt in februari
van dat jaar gedaan, wanneer een Progress-raket zich van Mir losmaakt
en een gigantische aluminium constructie openklapt. Zo zou extra
zonlicht de koudste streken op aarde misschien kunnen verwarmen.
-
1994. Valery Pokiakov begint zijn recordverblijf in januari. Rusland
en de VS sluiten een akkoord af om gezamelijke missies aan boord
van het station op touw te zetten. De geplande levensduur wordt
verlengd en er wordt een aanmeerpoort voor de Space Shuttle gebouwd.
-
1995. De eerste Space
Shuttle koppelt aan Mir in februari. Op 20 mei wordt een nieuwe
module, de Spektr, gelanceerd, uitgerust om de atmosfeer en bodemrijkdommen
van de aarde te onderzoeken.
-
1996. De Prirodamodule, met een opdracht gelijkaardig aan die
van Spektr, wordt in april aangekoppeld.
-
1997. Het rampjaar. Een brand dwingt in februari de bemanning
ei zo na het ruimtetstation te verlaten. Een botsing met een Progress
vrachtschip slaat de Spektr- module lek, die definitief afgesloten
moet worden.
-
1998. De eerste geruchten over vernietiging doen de ronde.
-
1999. Paco Rabannes voorspelling dat Mir op de dag van de zonsverduistering
op Parijs zou neerstorten blijkt niet waar te zijn, maar de verwarring
rond het ruimtestation neemt toe. Premier Yevgeni Primakov verlengt
de missie van Mir tot 2002, maar een conflict tussen Rusland en
Kazachstan zorgt ervoor dat de bevoorraading in het gedrang komt.
In augustus verlaten drie bemanningsleden het station, waardoor
het voor het eerst onbemand blijft.
-
2000. Het wetenschappelijke project lijkt ten einde en de
soap rond Mir begint. Het private bedrijf Mircorp
wil in eerste instantie wetenschappelijk onderzoek financieren,
maar ziet uiteindelijk meer toekomst in entertainment. Mir zou
de eindbestemming van de winnaar van een reality-show worden en
miljonair Tito wil er ook naartoe. In november wordt de definitieve
beslissing genomen Mir te vernietigen.
-
2001. Het Russische parlement probeert te redden wat er van de
Russische trots te redden valt. Met 262 tegen 34 wordt een motie
aangenomen die vraagt het ruimtetstation op de automatische piloot
rondjes te laten vliegen rond de aarde om “de VS te frustreren
in hun ambitie de macht in de ruimte, net als op aarde, over te
nemen”. Vooral de druk die de VS eerder uitoefende op Rusland
om de schaarse middelen te gebruiken voor het IR, in plaats van
voor Mir, zit veel Russen hoog. Maar ook al wordt het tijdstip
van vernietiging steeds uitgesteld, Mir volgt een dalende baan.
Voorlopig
wordt nog steeds vastgehouden aan 23 maart als het definitieve tijdstip
van overlijden. Mir is vandaag in een kritische baan gekomen, op een
hoogte van 220km. Nu valt af te wachten in welke mate het plan dat
men voor de vernietiging van het ruimtestation klaar heeft, kan worden
uitgevoerd. Wat dat plan precies inhoudt, doen we in een volgend artikel
uit de doeken.
(DdV)
Aansluitende artikels:
Verwarrende
tijden voor de senior onder de ruimtetuigen - 04-10-2000
Spannende
kerst voor Mir - 27-12-2000
Is
Mir een Biobom? - 07-03-2001
Related links:
Waar
is Mir nu?
©
David de Vaal
