Mars
Odyssey succesvol gelanceerd
Nieuw
Mars-programma neemt bemoedigende start - 09-04-2001
Prachtig
weer, een enthousiast publiek en een feilloze lancering: het recentste
luik van NASA’s Mars-programma is onder een gelukkig gesternte van
start gegaan. Dat is nodig ook, want meer dan ooit is falen geen optie.
Zaterdag,
omstreeks 16u Belgische tijd, is vanop Cape Canaveral een Boeing Delta
2 raket gelanceerd, met aan boord de Mars Odyssey. Dat is de meest
recente verkenner die naar de Rode Planeet wordt gestuurd en de lancering
markeert het begin van het herziene
Mars-programma van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie.
Goed begonnen
Die herziening kwam er nadat twee sondes die in 1999 werden gelanceerd
niet naar behoren functioneerden. De Mars
Climate Orbiter verging nadat de verschillende ingenieurs Engelse
en metrische maten met elkaar verwarden. Van de Mars
Polar Lander werd niets meer vernomen nadat de landingsprocedure
werd ingezet. Er werd algemeen verondersteld dat deze sonde was vernietigd,
maar enkele weken geleden meldde de Amerikaanse spionagedienst National
Imagery and Mapping Agency (NIMA), dat zij de lander intact hadden
teruggevonden. NASA ontkent het bericht echter.
Het feit dat meer dan 1/3 van alle Mars-missies de mist ingaat was
nauwelijks een troost en het gevolg van deze blamages was dat het
Mars-programma moest worden herzien. Er werden tal van onderzoeken,
conferenties en workshops aan de toekomst van het onderzoek van Mars
gewijd. De pas gelanceerde Mars
Odyssey is de eerste verkenner die onder de nieuwe richtlijnen
naar de Rode Planeet wordt gestuurd. Oorspronkelijk was er ook een
lander voorzien in deze missie, maar omdat het prijskaartje dat aan
deze missie verbonden is door de extra testen met enkele miljoenen
was gestegen én omdat landen op Mars geen sinecure is, werd besloten
dat luik te schrappen.
Ed Weiler, hoofd van de wetenschappelijke afdeling van NASA
in Washington is zich bewust van het grote belang van deze missie:
“deze missie moet lukken”. Op een reis van 460 miljoen kilometer kan
natuurlijk wel iets misgaan, maar aan het toeval werd deze keer niets
overgelaten. Alles werd getest en opnieuw getest.
Bij de lancering
liep in elk geval niets mis. Na 31 minuten maakte de Odyssey zich
van de derde trap van de raket los en enkele minuten later had het
communicatiecentrum contact met het tuig. Enkele kleine bijsturingen
moeten de sonde nu in een ideale baan brengen en tijdens de reis zullen
de instrumenten die aan boord zijn getest worden. De eerste foto die
de Odyssey neemt zal er één van de aarde zijn, maar dan gaat het onverwijld
naar Mars, waar het ruimteschip op 24 oktober 2001 zou moeten arriveren.
Op
zoek naar...
... water natuurlijk, of wat had u gedacht? Maar hoewel dat deel van
de missie veruit het meeste aandacht krijgt, zal de Odyssey meer doen
dan alleen maar zoeken naar water. Het is meer dan ooit een voorbereidingsmissie,
die gegevens zal verzamelen die van belang zijn om de volgende reeks
mars-missies te verfijnen en aan te passen aan de wetenschappelijke
noden.
NASA heeft voor de Odyssey 3 doelen vooropgesteld: het in kaart brengen
van chemische elementen en mineralen, de zoektocht naar water vooruit
helpen en de straling op en rond Mars analyseren. Daartoe zijn 3 instrumenten
aan boord: MARIE, THEMIS en GRS.
THEMIS
is het Thermal Emission Imaging System, een instrument dat Mars in
zichtbare en infrarode golflengten zal bekijken. Daarmee zal de verdeling
van mineralen op de planeet worden onderzocht, wat nuttig kan zijn
in het bepalen van plaatsen waar interessante bodemmonsters kunnen
worden genomen en wat relevante informatie kan opleveren in verband
met de aanwezigheid van water, nu of in het verleden. Daarnaast zullen
kleinschalige geologische processen in kaart worden gebracht, onder
meer met het oog op het bepalen van toekomstige landingssites. Tenslotte
zal THEMIS ook in staat zijn thermische anomalieën te detecteren.
Als er dus nog enige vulkanische activiteit op Mars bestaat, dan zou
dat door THEMIS moeten worden aangetoond.
GRS
is dan de Gamma Ray Spectrometer, die in staat is de mate waarin 20
chemische basiselementen voorkomen en de manier waarop ze over de
planeet verdeeld zijn te bepalen. De wetenschappelijke kwesties waar
deze informatie nuttig voor kan zijn lopen uiteen, en vragen naar
de oorsprong van de planeet, de geologische evolutie van Mars, de
distributie van gassen en de klimatologische geschiedenis van de Rode
Planeet zouden dankzij GRS misschien beantwoord kunnen worden. Het
is dan ook vooral dit instrument dat op zoek zal moeten gaan naar
Martiaans water.
MARIE,
het Mars Radiation Environment Experiment tenslotte, werd vooral met
het oog op de voorbereiding van de eerste bemande vluchten naar Mars
aan de Odyssey toegevoegd, hoewel deze missies wellicht nog lang op
zich zullen laten wachten. Het huidige Mars-programma houdt er in
elk geval nog geen rekening mee. Hoe dan ook zal dit instrument alvast
één van de grootste gevaren waarmee eventuele Mars-astronauten geconfronteerd
kunnen worden proberen in te schatten. Het zal de straling opmeten
die het ruimteschip op zijn weg naar en tijdens zijn baantjes rond
de planeet moet doorstaan.
De missie van de Mars Odyssey zal 29 aardse maanden of één Martiaans
jaar in beslag nemen. Daarna wordt de Mars Odyssey niet gedumpt, maar
zal het als communicatiestation dienst doen voor toekomstige missies.
Als alles goed gaat, natuurlijk, want ook al is falen geen optie,
het is wel een reële mogelijkheid.
(DdV)
Aansluitende artikels:
De
dag dat Mars tot leven kwam - 19-03-2001
Oud
water in nieuwe zakken 05-12-2000
Nieuwe
aanwijzingen voor water op Mars 22-11-2000
NASA
heeft een nieuw Mars-programma 30-10-2000
De
zoektocht naar water op Mars 21-08-2000
Related links:
THEMIS
GRS
MARIE
©
David de Vaal
