Super
Audio CD en DVD-Audio: een nieuwe formatenoorlog?
Wat
worden de CD's van de 21ste eeuw? - 16-10-2000
Toen
de CD werd geïntroduceerd had iedereen de mond vol over de 'perfecte'
geluidskwaliteit van het blinkende schijfje. Nu nieuwe formaten als
SACD en DVD-A er zitten aan te komen, lijkt dat niet meer te kloppen.
Echt goede geluidskwaliteit zou nu pas beschikbaar worden.
De
standaard-CD heeft afgedaan. Of dat is toch wat de fabrikanten van
nieuwe audio-toestellen willen doen geloven. De reden daarvoor is
dat de CD gebruik maakt van technieken die niet toestaan geluid op
een hoogwaardige manier om te zetten in de eentjes en nulletjes die
door een CD-speler opnieuw in geluid worden omgezet. Twee alternatieven
kondigen zich aan: Super Audio CD (SACD) en DVD-Audio (DVD-A). Staat
er een nieuwe audio-revolutie op stapel?
Super
Audio CD en DVD-Audio
Als geluid wordt gedigitaliseerd gebeuren in essentie drie dingen:
er worden een aantal metingen van de geluidsgolf genomen, die worden
omgezet in binaire getallen (de eentjes en nulletjes), waarna die
als een computer-file worden weggeschreven. De CD-speler geeft op
basis van de binaire gegevens een benadering van de originele geluidsgolf
weer.
De kwaliteit hangt dan af van twee elementen: de sample-frequentie
en de woordlengte (bitrate). De samplefrequentie is het aantal metingen
dat wordt genomen en de woordlengte is het aantal cijfers in een binair
getal. In beide gevallen telt dat een hogere waarde betere kwaliteit
oplevert.
Standaard CD’s worden nu opgenomen met een sample-frequentie van 44,1
Khz, waarbij een geluidsgolf 44.100 keer gemeten wordt per seconde.
De woordlengte is 16 bit, wat betekent dat de binaire getallen uit
16 cijfers bestaan. SACD belooft dit helemaal om te gooien met een
sample-frequentie van 2,82Mhz, oftewel 2.822.400 metingen per seconde.
Sony en Philips ontwikkelden het SACD-formaat. De aanleiding daartoe
was van praktische aard: Sony wou een groot aantal analoge opnames
digitaliseren, maar deze opnames bevatten fragmenten die een frequentie
hadden van meer dan 50Khz. Met gewone CD’s ligt de limiet echter op
22,05Khz en deze technologie volstond dus niet. Sony ontwikkelde daarom
de Direct Stream Digital (DSD) encoding-technologie. De woordlengte
is hier slecht 1, maar door de verschrikkelijk hoge sample-frequentie
zou de kwaliteit toch nog vele malen hoger zijn dan bij de voorbijgestreefde
pulse-code modificatie die voor standaard-CD’s wordt gebruikt.
De technologie waar de audio DVD (DVD-A) zich van zal bedienen heeft
een veel lagere sample-frequentie: 96Khz, 96.000 metingen per seconde.
Dat is nog steeds aanzienlijk beter dat bij de gewone audio-CD en
ook de woordlengte ligt hoger (24 bit tegenover 16 bit). Ook hier
zal de kwaliteit dus aanzienlijk beter zijn. Het gaat overigens niet
om de audio die nu reeds op film-DVD’s wordt aangetroffen, die op
een andere manier wordt gecodeerd.
Opnieuw
een nieuwe collectie opbouwen?
Met de komst van de CD-speler zagen veel muziekliefhebbers zich genoodzaakt
een nieuwe collectie op te bouwen. Dankzij de compatibiliteit van
de nieuwe formaten zal dat deze keer niet nodig zijn: hoe deze markt
ook zal evolueren, het ziet er naar uit dat de normale CD ook op nieuwe
toestellen gespeeld zal kunnen worden. Meer zelfs, aangezien de producenten
hybride CD’s in het vooruitzicht stellen, CD’s waarop de informatie
op meer dan een manier werd weggeschreven, kunnen toekomstige SACD’s
en DVD-A’s mogelijk ook op ouderwetse CD-spelers worden afgespeeld.
Hoewel het natuurlijk valt af te wachten of dat ook werkelijk zal
gebeuren: geen betere motivatie om nieuwe toestellen aan te schaffen
dan software die op oudere apparaten niet meer te beluisteren valt.
Blijft de vraag welk van de twee formaten zich als de nieuwe standaard
opwerpt. De producenten zelf gaan deze vraag graag uit de weg. Vragen
naar de kwalitatieve superioriteit van een van de twee systemen worden
afgedaan met een wat makkelijk ‘ieder systeem heeft zijn verdiensten’.
Terwijl SACD zich voornamelijk heeft toegelegd op het verbeteren van
de audio-kwaliteit, heeft DVD-A niet alleen de kwaliteit verbeterd,
maar zich ook op de ontwikkeling van allerlei extra’s als beeldfragmenten,
teksten, foto’s enzoverder gestort. Sony en Philips maken zich sterk
dat dit ook voor de SACD geen probleem zal zijn, maar lijken met de
ontwikkeling van dit toegevoegde lekkers niet erg ver te staan. En
dan is er nog het prijskaartje. Voorlopig zijn nog geen SACD-spelers
beschikbaar die minder dan 1000$ of ongeveer 46.000 bef. DVD-A-spelers
zijn nu al merkelijk goedkoper. Voorlopig lijkt de SACD dus met een
behoorlijk nadeel de strijd aan te vatten. Maar wat het financiële
aspect betreft, is het wellicht uitkijken naar de komst van universele
spelers, die elk beschikbaar formaat kunnen afspelen. En dan hangt
het van de producenten af. Willen die de aanzienlijke investeringen
maken om SACD’s te produceren? DVD’s hebben hun waarde op de markt
al bewezen en de komst van de DVD’s wordt in de diverse marketing-departementen
al voorbereid, inclusief een pittige catalogus van te verwachten releases.
Ook hier kampt de SACD met een achterstand. Totnogtoe zijn er slecht
260 titels beschikbaar, voor het overgrote deel audiofiele opnames
die niet onmiddellijk bestemd zijn voor het grote publiek.
Een, nochtans niet onbelangrijke factor, wordt in de discussie tussen
voor en tegenstanders van beide formaten wel eens uit het oog verloren:
de consument. Het blijft de vraag in welke mate die warmloopt voor
de nieuwe formaten, waaraan nog steeds een meer dan stevig prijskaartje
verbonden is. De grote massa lijkt perfect tevreden te zijn met de
kwaliteit van de standaard-CD. De muziekproducenten lamenteren dan
wel dat de ware audiofiel een uitstervend ras is en dat de consument
geleerd moet worden om de hoge kwaliteit van de nieuwe formaten te
appreciëren, dan nog moet diezelfde consument daar voor open staan.
Het valt dus af te wachten hoe de markt, zowel aan consumenten- als
producentenzijde, zal evolueren. Het lijkt te verwachten dat de doorsnee-consument
eerder zal vallen voor de ‘techno-tainment’ extra’s op de DVD-schijfjes.
Maar dat betekent, in het licht van de ontwikkeling van universele
spelers, niet noodzakelijk het einde van SACD. Beide formaten kunnen
naast elkaar bestaan. Maar dan mag deze nieuwe evolutie niet ontaarden
in een nieuwe ‘formatenoorlog’. Kijken dus of Sony en Philips van
hun video-verleden geleerd hebben. (DdV)
Related links:
SACD bij Philips
DVD-Audio
©
David de Vaal
