Open
source en vrije software meeting in Brussel
OSDEM
zet vrijheid in de kijker - 22-01-2001
Zaterdag
3 en zondag 4 februari vindt in Brussel OSDEM plaats, de Open Source
and Free Software Developers' European Meeting. Maar wat is 'vrije
software' precies en wat bezielt iemand om enkele jaren werk zomaar
op het internet te gooien?
Vrijheid,
blijheid
Het is dan ook een vreemde filosofie voor al wie is opgegroeid in
het Microsoft-tijdperk, waar bij elke installatie een half wetboek
aan restricties en bepalingen zou moeten worden doorgenomen. Vrije
software vaart bewust tegen deze stroom in door de broncode van de
programma?s vrij te geven. Met die code kan iedereen die zich daartoe
geroepen voelt het programma aanpassen en/of verder verspreiden.
Alhoewel vrije software pas de laatste jaren met enige regelmaat in
de media opduikt, vindt deze filosofie zijn wortels in het einde van
de jaren ?60. Toen werd Unix ontwikkeld, een besturingssysteem dat
op de meest diverse platformen moest draaien, en in staat moest zijn
meerdere gebruikers verschillende taken op hetzelfde moment te laten
uitvoeren. De broncode werd vrijwel meteen beschikbaar gesteld voor
iedereen die daarin geïnteresseerd was, niet in het minst omdat de
massacomputerindustrie op dat moment nog in haar kinderschoenen stond
en de economische belangen nog relatief klein waren.
Dat Unix in de schoot van universiteiten en onderzoeksinstellingen
werd ontwikkeld, heeft ongetwijfeld ook bijgedragen tot het anarchistische
en humoristische sfeertje dat nog steeds rond deze software hangt.
Daar kon en kan Bill Gates niet tegenop, ook al heeft het er een tijdlang
slecht uitgezien voor vrije software. In de jaren ?80, toen computers
big business werden, werd immers ook Unix gecommercialiseerd en werden
broncodes angstvallig geheim gehouden. Commerciële Unix-systemen schoten
als paddestoelen uit de grond en hadden vooral één ding gemeen: een
torenhoge prijs, meteen ook de oorzaak dat Unix nooit is doorgedrongen
in de kringen van de thuisgebruiker.
De
kinderschoenen ontgroeid
In 1984, toen Microsoft de nog prille markt van de huiscomputer druk
aan het monopoliseren was, had Richard Stallman genoeg van
het winstbejag dat de softwareindustrie had doordrongen en richtte
hij ?The Free Software Foundation? op. Zijn initiatief werd op hoongelach
onthaald, maar al snel werd duidelijk dat dit soort applicaties door
systeemoperatoren in de armen werden gesloten omdat ze gewoon beter
waren dan de commerciële alternatieven. Het heeft immers zo zijn voordelen
dat iedereen die dat wil wijzigingen in een programma kan aanbrengen.
Dat is meteen ook een belangrijk argument om software vrij te houden.
Vele handen maken niet alleen licht, maar ook beter werk. Dat betekent
overigens niet dat alleen instrumentele overwegingen aan de basis
van de free source-filosofie liggen. De vrije software gemeenschap
heeft ook idealistischer motieven en klaagt de torenhoge winsten en
soms exorbitante prijzen van de commerciële software-sector aan.
Een ander grote doorbraak had in 1991 plaats, toen Linus Torvald
besloot een PC-versie van Unix te ontwikkelen en met de hulp van talloze
internet-contacten daar ook in slaagde. Linux werd geboren en de aanhang
van en aandacht voor vrije software nam vanaf dat moment sterk toe.
Bewijs daarvan mag wel zijn dat de grote spelers op de computermarkt
nu ook schoorvoetend in Linux-projecten stappen. Koudwatervrees is
er nog wel, maar dat heeft bv. IBM er niet van weerhouden ongeveer
1 miljard in Linux en Linux-gerelateerde toepassingen te investeren.
Inmiddels is ook de open source-wereld volwassen geworden en werden
een aantal basisregels opgesteld om de filosofie van gemeenschappelijke
softwareontwikkeling te vrijwaren van de vraatzuchtige tendensen in
het commerciële software-circuit. Deze laten zich lezen als de grondwet
van de vrije software, die vooral niet als gratis software beschouwd
moet worden, maar wel ?vrijheid? hoog in het vaandel voert. De belangrijkste
voorschriften laten zich als volgt samenvatten:
-
De
licentie mag niemand verhinderen de software gratis weg te geven
of te verkopen. Er mag geen vergoeding geëist worden als iemand
de software verkoopt.
-
De
broncode moet met het product meegeleverd worden. Als dat niet
het geval is, moet de code kosteloos te downloaden zijn via het
internet.
-
Het
moet toegestaan zijn het originele programma te wijzigen of zelfs
als basis voor een afgeleid programma te gebruiken. De verspreiding
van deze aangepaste of afgeleide versies, is aan dezelfde voorwaarden
als het originele werk onderworpen.
-
Wel kan de originele auteur eisen dat wijzigingen in de vorm van
?patches? worden meegegeven met het originele stuk broncode, zodat
gebruikers kunnen zien wie welke veranderingen waar heeft aangebracht.
-
Er
mogen geen personen, groepen of toepassingsgebieden worden uitgesloten
van het gebruik of verspreiding van de vrije sofware.
The
Open Source and Free Software Developers' Meeting
Op zaterdag 3 en zondag 4 februari staat vrije software centraal op
de The Open Source and Free Software
Developers' Meeting die in Brussel wordt georganiseerd. De organisatoren
zijn erin geslaagd om het kruim van de developers-wereld naar België
te halen met (voor insiders) ronkende namen als Steven Stallman, Fyodor,
Jeremy Allison, Rasterman en Rasmus Lerdorf en
op het menu staan onderwerpen als Mozilla, multimediatoepassingen,
desktop environments, netwerkoplossingen en -beveiliging, The Hurd
en internationalisering. Deelnemen is gratis, maar wie aanwezig wil
zijn wordt wel gevraagd zich daarvoor te laten registreren.
In alle vrijheid, uiteraard.
(DdV)
Related links:
De
Nederlandstalige Open Source informatiepagina?s
De
Free Software Foundation
Slashdot:
nieuws voor nerds
©
David de Vaal
