5
patenten om in de gaten te houden
Technologische
ontwikkelingen die industrie en samenleving drastisch kunnen veranderen
- 11-04-2001
Het
tijdschift Technology Review van het prestigieuze Massachusetts Institute
for Technology, heeft uit de 182.223 patenten die vorig jaar in Amerika
werden toegekend een selectie gemaakt van de 5 patenten die het meeste
kans maken industrie en samenleving drastisch te veranderen.
Als
een overzicht zoals door het maandblad Technology
Review (TR) in haar meinummer wordt gepubliceerd een keuze moet
maken uit een dergelijk hoge stapel patenten, zijn verrassingen natuurlijk
nooit uitgesloten. Bovendien is er nog steeds geen gepatenteerde manier
om in de toekomst te kijken en is het dus goed mogelijk dat een patent
dat over het hoofd werd gezien, het toekomstige straatbeeld sterker
zal bepalen dan de keuze die door de redacteurs van TR werd gemaakt.
Het blad kiest dan ook eerder voor wetenschappelijke en technologische
ontwikkelingen die zo langzamerhand de kinderschoenen zijn ontgroeid
en daarvoor werden beloond met een patent.
Het gaat dus niet om beloftes die pas binnen enkele jaren kunnen worden
ingelost.
De eerste keuze is daar een mooi voorbeeld van. Distributed
computing, het inschakelen van een groot aantal via een netwerk
verbonden computers om een rekenkundig veeleisend probleem op te lossen,
is sinds het overweldigende succes van Seti@Home
aan een steile opmars bezig. De ettelijke eeuwen computertijd die
thuisgebruikers aan het opsporen van signalen van buitenaardse intelligentie
hebben gespendeerd, heeft heel wat navolgers op ideeën gebracht. Iedereen
die toegang heeft tot internet, kan zijn computer ondertussen ook
al inzetten om zijn steentje bij te dragen aan de strijd tegen AIDS,
het vechten tegen kanker,
het decoderen van het menselijk
genoom en een groeiend aantal andere projecten.
Ook al lijkt het of niemand beslag op deze manier van werken kan leggen,
het idee achter distributed computing is wel degelijk gepatenteerd,
en wel door IBM. Het patent beschrijft hoe een centrale computer een
grote taak in stukjes breekt en de stukjes over individuele computers
verdeelt. Wanneer dan de computer thuis niet wordt gebruikt en de
screensaver wordt geactiveerd, wordt dit fragmentje verwerkt. Als
die taak voltooid is, wordt het resultaat naar de centrale computer
gestuurd, die dan een nieuwe opdracht terugzendt. IBM gelooft een
belangrijke claim in handen te hebben met dit patent, en te oordelen
naar de populairiteit van deze inspanningen, hebben ze gelijk.
Een tweede laureaat in het TR-lijstje is wat minder zichtbaar, maar
heeft dan weer het potentieel zowat iedereen op deze planeet te bereiken.
Eetbare
vaccins beloven er immers niet alleen voor te zorgen dat dokters
minder baby’s met spuitjes aan het huilen zullen brengen. Als vaccins
aan voedselgewassen kunnen worden toegevoegd, worden de belangrijkste
hinderpalen die een globaal vaccinatiebeleid nu nog in de weg staan,
omzeild. Veel mensen, uiteraard vooral geconcentreerd in de armere
delen van de wereld, vallen nu nog uit de boot door de kostprijs van
vaccins, de omstandigheden waarin deze bewaard moeten worden en een
tekort aan personeel om de middelen toe te dienen. Al deze problemen
verdwijnen als het vaccin in een tomaat of banaan wordt gestopt.
ProdiGene, een Texaans bedrijf dat eetbare
vaccins op de markt wil brengen, heeft een patent voor elk viraal
vaccin dat in eender welk gewas wordt geproduceerd en heeft ondertussen
ook een gelijkaardig patent aangevraagd voor bacteriële vaccins. Proeven
op mensen met een E. coli-vaccin en hepatitis B-vaccin zijn gepland
voor dit jaar.
Met het derde patent blijven we in de medische sfeer. Weefselbouw,
het laten uitgroeien van een handjevol cellen tot weefsel en zelfs
volledige organen, is een bijzonder ‘hot’ onderwerp. Huid en bot dat
op deze manier werd geproduceerd is al op de markt en men schijnt
er al in te slagen hartkleppen en urineblazen in laboratoria te kweken,
maar op volledige organen is het nog even wachten.
Dat heeft veel te maken met onvolmaaktheden in de gebruikte technieken.
Een eerste methode bestaat erin bio-afbreekbare polymeren mallen te
gebruiken om de groei van de cellen op de juiste manier te laten evolueren.
Helaas blijven de cellen niet makkelijk op deze mal kleven. Daarnaast
worden de cellen ook op een polymeren gel aangebracht, maar daar vormen
driedimensionele vormen een probleem.
Het patent dat het Medisch Centrum van de University of Massachusetts
in handen heeft combineert beide technieken. Een polymeren mal wordt
ondergedompeld in een polymeren gel waarin de cellen zijn aangebracht.
Het geheel wordt daarna in het lichaam ingeplant, waar de gel hard
wordt en de huidkweek
een aanvang kan nemen. De onderzoekers zijn er op deze manier in geslaagd
ratten, waarvan een deel van de ruggegraat werd verwijderd, opnieuw
controle over de onderste ledematen te schenken.
Het voorlaatste bekroonde patent houdt grote beloftes in voor computernetwerken
en in het bijzonder het internet. Heel wat toepassingen ondervinden
nu nog erg veel hinder van de beperkte bandbreedte die, vooral voor
de doorsnee eindgebruiker, beschikbaar is. Raman
versterking zou daar een einde aan kunnen maken door een geheel
op licht gebaseerd internet mogelijk te maken.
Optische kabels hebben elke 70 kilometer een versterker nodig, dat
het licht dat de signalen bevat en de neiging heeft uit te doven,
een duwtje in de rug geeft. Maar de huidige versterkers gaan vaak
stuk - vervelend als dat bv. onder de Atlantische Oceaan gebeurd -
en bovendien krijgen ze in toenemende mate problemen met de steeds
complexer wordende signalen.
Lucent Technologies belooft echter beterschap met raman versterking,
een techniek die gebruik maakt van Raman
verstrooiing, een eigenschap van licht dat door C.V. Raman voor
het eerst werd beschreven en hem de Nobelprijs opleverde. Om licht
te versterken, zo zegt Raman, kan men nog het best een lichtstraal
door het medium waardoor het eerste lichtsignaal reist jagen, maar
dan wel in de omgekeerde richting. Deze technologie werd eerder al
door Lucent Technologies ontwikkeld en wordt nu gebruikt in alle ultralange
verbindingen, en een verbeterde versie kreeg in 2000 een patent toegekend.
Tenslotte wordt ook door TR veel verwacht van nanotechnologie en een
van de velden waar deze beloftevolle technologie het sterkst komt
opzetten, is de wereld van computerchips.
En daar is vernieuwing nodig ook, want het is duidelijk dat de bestaande
technieken om chips te fabriceren binnen korte tijd op natuurkundige
beperkingen zullen stuiten. Meer bepaald moet een andere manier gevonden
worden om de silicoon-gebaseerde fabricatie van chips te vervangen.
Volgens Hewlett-Packard ligt de oplossing in het gebruik van organische
moleculen en het patent dat zij kregen voor moleculair
geheugen toont aan dat zij niet alleen staan in deze overtuiging.
Van de vijf patenten die door TR worden besproken, is dit wellicht
nog het verst van concrete toepassingen verwijderd, maar rudimentaire
toepassingen zijn al getest en goedbevonden. Ook de stortvloed aan
patentaanvragen voor gelijkaardige vindingen toont aan dat het hier
om een gebied gaat dat zich razendsnel aan het ontwikkelen is.
Uiteraard is de lijst van TR onvolledig. Geen spoor van patenten die
met mobiliteit te maken hebben bv., maar de top-5 geeft wel een mooi
beeld van welke innovaties zich op dit moment in de computer- en medische
wereld met nadruk aankondigen. (DdV)
Aansluitende artikels:
Dichtbij
en toch veraf - 28-03-2001
SETI
breidt uit - 05-02-2001
Related links:
Technology
Review
©
David de Vaal
